Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 27 | Zevenentwintigste conferentie Het Schoolvak Nederlands (2013)

Bijdrage: 'De zaak V': een concept-gestuurde lessenreeks over De Burggravin van Vergi (Erwin Mantingh & Frank Brandsma)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

6. Literatuur

in de steek gelaten om op kruistocht te gaan. Met deze gegevens begon eind januari jl. een onderwijsproject voor hoogbegaafde 3-vwo-leerlingen van het Corderius College in Amersfoort. De afgelopen drie jaar is daar één blok van de zogenoemde masterclass gewijd aan de Middeleeuwen. Na De reis van Sint-Brandaan en Beatrijs stond dit jaar de tragische liefdegeschiedenis van De burggravin van Vergi centraal. Onder begeleiding van Erwin Mantingh en Frank Brandsma bereidden zes Utrechtse masterstudenten de lessenreeks voor1. Ze kozen ervoor om de tekst te behandelen vanuit een actualiserend en overkoepelend concept, gepresenteerd als ‘de zaak V’. Te beginnen bij een moordzaak, de vondst van drie doden en eindigend met een uitspraak over de schuldvraag in een rechtzaak. Allerlei aspecten van de middeleeuwse tekst (zoals de hoofse beweegredenen van de personages, de Middelnederlandse handschriften) konden in het verband van een literaire cold case worden belicht die sterk de nieuwsgierigheid van de leerlingen prikkelde. Een poster met de aankondiging van ‘de zaak V’ hing al in de school, nog voor de lessen begonnen.

De leerlingen hebben zich de eerste weken als rechercheurs verdiept in de overspelige liefdesgeschiedenis die uitmondde in de bloederige ontknoping. De tekst gaf de feiten stukje bij beetje prijs, zodat pas in de derde les duidelijk werd wat de ware toedracht was (dubbele zelfmoord en een wraakactie) en waar die ‘V’ voor stond: Vergi, de plaats van handeling in Bourgondië (en dus niet: Verdachte of zoiets). Intussen had iedere leerling/rechercheur een eigen onderzoeksdossier aangelegd met bewijsstukken. Aansluitend op het recherchewerk namen de leerlingen de rol van de pers op zich en maakten ze korte nieuwsitems over ‘de zaak V’ volgens de formats van een aantal bestaande tv-programma’s: van Het Jeugdjournaal tot Opsporing Verzocht. Na politie en pers kwam justitie in actie en werkten de leerlingen toe naar een rechtzaak. Daarmee verschoof de aandacht in de lessen van de tekst naar de context, naar de beweegredenen van de hoofdpersonages en naar de schuldvraag. De leerlingen verdiepten zich als juristen in hoofse liefde, boetedoening, rechtspraak en literaire jurisprudentie uit de middeleeuwen. Ze bezochten de Gevangenenpoort in Den Haag, waar misdaad en straf heel tastbaar werden. En als slotstuk kwam na alle voorbereiding in de laatste les de literaire cold case in een rechtzaak voor. Alle leerlingen hadden een aandeel in de zitting: als rechter, officier van justitie, advocaat, deskundige of jurylid. Onder het toeziend oog van een vers geschilderd portret van koningin Beatrix werden ‘de vier van Vergi’ bij verstek berecht. Na een voorbeeldige zitting bevond de jury drie van hen schuldig en veroordeelde hen tot middeleeuwse straffen: lijfstraf (neus eraf) of levenslange verbanning. De burggravin werd onschuldig geacht. Zo kwam de lessenreeks voor deze leerlingen tot een goed einde, bezegeld met de uitreiking van een oorkonde.

Voor de bedenkers en uitvoerders was ‘de zaak V’ daarmee echter nog niet rond. De studenten van de Universiteit Utrecht die de lessen ontwikkelden en gaven, hebben deze omgewerkt tot een lessenreeks met docentenhandleiding en verantwoording, die digitaal beschikbaar zijn2. Bovendien deden ze flankerend onderzoek, onder andere

6

197