Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 27 | Zevenentwintigste conferentie Het Schoolvak Nederlands (2013)

Bijdrage: Taalvaardiger door verhalen (Ietje Pauw & Ben Bouwhuis)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

2. Lerarenopleiding Basisonderwijs

2

  1. Narratologie

Het verhalenproject steunt op de narratologie (Bal 1978). De leerlingen worden eerst voorbereid op hun rol als verteller-schrijver. Als fundament wordt een aantal retorische principes gehanteerd: het verzamelen van materiaal (inventio), de opbouw ervan (dispositio), de woordkeus (elocutio) en het gebruik van voorbeelden (imitatio).

Die uitgangspunten zijn in de drie handleidingen van het project verder uitgewerkt. In de handleiding van groep 5 staan de verhaalelementen ‘personen’ , ‘gebeurtenis’ en ‘ruimte en tijd’ centraal. Ook wordt het begrip ‘verhaaltaal’ geïntroduceerd (= specifieke woorden die binnen de context van het verhaal een rol spelen). De leraar staat steeds model: hij vertelt binnen het thema een eigen verhaal, wijst op de opbouw van het verhaal, maakt de leerlingen bewust van de specifieke taal die gebruikt wordt, introduceert en bewaakt vertel- en luisterregels en stimuleert. Elke les bereiden de leerlingen hun eigen vertelling voor en vertellen ze in kleine groepjes. Aan het eind van de themaperiode vertellen ze opnieuw hun mooiste verhaal. Sommige leerlingen mogen dat ook in de grote groep doen. In de loop van het jaar is er ook aandacht voor het gebruik van dialogen en stijl (‘spannende taal’).

In de handleiding van groep 6 worden verhalen verzonnen rond een tweeling en worden verhaalelementen uit groep 5 opnieuw aan de orde gesteld. Daarnaast leren de leerlingen over het belang van sfeer binnen een verhaal en over de manieren waarop ze sfeer kunnen vormgeven. In het derde jaar ligt de nadruk op het schrijven van verhalen. Naast de al bekende verhaalelementen is er aandacht voor genrekenmerken, voor stijl en voor het kiezen van een thema.

  1. Zijn de narratieve vaardigheden in die drie jaar verbeterd? 4.1 Vier categorieën

De kwaliteit van verhalen kan beoordeeld worden op grond van vier categorieën (Hoogeveen 2012):

  1. structuur;

  2. inhoud;

  3. taalgebruik;

  4. genrekenmerken.

Daarmee kan, op grond van primary trait scoring, in kaart gebracht worden in hoeverre het schrijfproduct overeenkomt met een ideale uitvoering. Voor een dergelijke analyse moeten de niveaueisen per categorie vooraf zijn geformuleerd. Dat is hier niet gebeurd, maar de analyses zijn op grond van ervaring en inzicht van twee experts (connaisseurs) (zie Pauw 2007) tot stand gekomen.

39