taalunieversum

Zoek in de bundels:

Uitgebreid zoeken » « overzicht alle bundels

inhoudsopgave
« vorige pagina |  pagina 219 van 295  | volgende pagina »
naar een andere pagina

- 219 -

Onderwijs in de nationale literatuur is te bezien als voorbeeld van een compromis op het niveau van het schoolvak.

Vanuit beide visies is literatuuronderwijs 'vanzelfsprekend'. Rond 1950 begint er in West-Europa een nieuw gevecht om de uiteindelijke doelen van het onderwijs, soms leidend tot herziening van het onderwijsstelsel: de middenschool die in tal van landen is ingesteld. De technische kennisdefinitie staat ter discussie. De prestatiedrang van wetenschap en techniek, het vooruitgangsgeloof, het denken door wetenschap en techniek de wereld te kunnen vervolmaken: dat alles is niet langer vanzelfsprekend. Tal van problemen ondergraven het rotsvaste vertrouwen in de zegeningen van de natuurwetenschappen: milieuproblemen, bewapeningswedloop, derde wereld-problematiek. Nieuwe groepen stellen nieuwe eisen aan het onderwijs: inzicht en inspraak in besluitvormingsprocessen. Matthijssen spreekt van een 'sociale kennisdefinitie'. Literatuur wordt gezien als bron voor kennis van maatschappelijke structuren, als bron voor inzicht in menselijke interactie, als bron voor het ontdekken van machtsrelaties, vooroordelen, onderdrukking enzovoorts.

Het gevecht tussen de technische en de sociale kennisdefinitie duurt nog voort. Na de eerste 'successen' van de sociale kennisdefinitie: een onderwijs, dat mensen 'mondig' maakt, lijkt het erop dat de oude definitie sterk terug slaat. 'Back-to-basics', niet leuk-doen maar leren, traditionele scholen die betere resultaten (zouden) hebben dan vernieuwend onderwijs: ik zie dergelijke kreten als 'bewijs' hoe zeer de oude ideeën op dit moment een sterker maatschappelijk en vooral politiek draagvlak hebben dan de nieuwere.

In dat beeld past voor mij ook de roep om kwaliteitsbewaking, om efficiënt onderwijs, om periodieke peiling, om functionele schrijfvaardigheid enzovoorts. Onderwijs moet met een zo laag mogelijke input een zo groot mogelijke output leveren. Onderwijs moet renderen in nuttige, bruikbare kennis en vaardigheden. Scholen en universiteiten kunnen economischer (= goedkoper) functioneren, kunnen beter worden afgesteld op het bedrijfsleven. En daarom moeten scholen en universiteiten beter worden gecon troleerd. De technische kennisdefinitie is in mijn interpretatie niet alleen bezig zich - althans op korte termijn - succesvol te verzetten tegen de sociale, maar tegelijkertijd wordt het compromis dat een eeuw geleden werd 'gesloten' met de literaire kennisdefinitie opengebroken, alsof nu pas de definitieve afrekening met de literaire definitie plaatsvindt!

3. Antwoorden op vragen

Definities van literatuuronderwijs, hun opkomst, verspreiding en het gevecht om dominantie, zijn mede te begrijpen/zien tegen de achtergrond van bovengeschetste ontwikkelingen. Elke definitie van literatuuronderwijs kan tegen die achtergrond worden verduidelijkt: