taalunieversum

Zoek in de bundels:

Uitgebreid zoeken » « overzicht alle bundels

inhoudsopgave
« vorige pagina |  pagina 259 van 295  | volgende pagina »
naar een andere pagina

- 259 -

sturen, raadsvergaderingen hierover moeten naspelen, en dergelijke. Alle taalactiviteiten worden dan tegelijkertijd geoefend, onder het mom van dat in de werkelijkheid van alledag taalactiviteiten ook door elkaar lopen. Ik zou deze visie op taalonderwijs holistisch6 willen noemen.

Deze visie heeft zijn weerslag gevonden in schoolboeken, waarin taalvaardigheden tamelijk holistisch - dat wil zeggen zonder deelstappen - worden aangeleerd. Spreken en luisteren bijvoorbeeld wordt bij discussiëren niet in stappen aangeleerd, maar de leerlingen moeten zonder enige voorbereiding meedoen aan discussie-oefeningen. In een ander verband noemde ik dat 'eind-vaardigheidstraining', waaarmee ik dan bedoel dat vier of vijf jaar lang (dus ook in de brugklas) de gewenste eindvaardigheid getraind wordt. Een goed voorbeeld van zulke eindvaardigheidstraining is tekstverklaren: vier of vijf jaar lang op eenzelfde wijze teksten verklaren, met als enig verschil de moeilijkheidsgraad bij de tekstkeuze.?

Buiten kijf staat, dat uw leerlingen na school inderdaad op holistische wijze taalactiviteiten moeten kunnen ontplooien. Wat dat betreft zijn we het denk ik snel met elkaar eens.

Wanneer we bijvoorbeeld de leerlingen een creatief gedicht willen laten schrijven, dan is het duidelijk dat er een ingewikkeld proces plaatsvindt: associatiezones worden geprikkeld, beelden ontstaan, daar wordt vorm aan gegeven, en structuur in aangebracht, en tenslotte krijgen de spieren in de hand commando's bepaalde schrijfbewegingen te maken, terwijl de hersenen al weer actief bezig zijn met de volgende groep associaties. Dat (schijnbaar) tegelijkertijd werken van verschillende cognitieve activiteiten is kenmerkend bij holistische processen.

Ondanks het feit, dat taal een holistisch bedrijf is, stel ik de vraag of we dan ook in alle gevallen met de gewenste eindvaardigheid moeten beginnen in de training. Het is duidelijk dat een aantal leerlingen - met name in de hogere schooltypen -inderdaad in staat is na een aantal jaren teksten te verklaren, te discussiëren, etc. Maar laten we reëel zijn: een zeer groot aantal leerlingen leert het zo niet. Zij zullen er niet in slagen de gewenste eindprodukten te tonen, omdat er al in de brugklas enorme technische gaps (bijvoorbeeld bij het lezen of schrijven) te signaleren zijn. In de holistische lessen worden die gaps genegeerd, en de leerling ziet zijn gevoelens van falen steeds meer bevestigd. Uiteindelijk verstoort dat faalgevoel het leren nog meer. Discussie-oefeningen bijvoorbeeld leiden dan alleen tot betere discussievaardigheid bij leerlingen, die al een vlotte babbel hadden. Mogelijk remmen deze oefeningen zelfs de spreekvaardigheid van de andere leerlingen.

We zullen in de onderbouw dan ook die hiaten moeten kunnen signaleren, en remediëren, zodat we in de bovenbouw inderdaad op een meer holistische wijze de leerlingen kunnen voorbereiden op de maatschappij en hun volwassen-zijn.