— 29 —
Mikro-elektronika vernietigt arbeidsplaatsen. De invloed ervan is groter dan die van de twee voorgaande technologische revoluties. Er moeten maatregelen worden genomen in de zin van een herverdeling van de arbeid.
Mikro-
elektronika
pikt jobs
In enkele woorden is dit de stelling van Ignaas Linde-mans, hoofd van de studiedienst van het ACV. Linde-mans gaf enige tijd geleden zijn visie over de invloed van de mikroelektronika op de tewerkstelling. Hij is voorzitter van de werkgroep mikro-elektronika van de Nationale Raad voor Wetenschapsbeleid. Lindemans : „Wij zitten volop in die wereld van mikro-elektronika en wij weten nog steeds niet welke de invloed zal zijn op het tewerkstellingsvolume en op de kwaliteit van de arbeid. Hiervoor zijn meerdere verklaringen. De evolutie gaat zeer snel ; het is zeer moeilijk voor de wetenschapsman en voor de ge-
bruiker om te zien waar hij staat en wat de toekomst zal brengen. De invoering van mikro-elektronika verschilt van de twee voorgaande technologische revoluties, ook op ekonomische vlak. Mikro-elektronika is misschien duur in haar ontwikkeling, maar relatief goedkoop in produktie. Zij schakelt veel arbeid uit en dat is nieuw. Men ontdekt steeds meer domeinen waar de mikro-elektronika kan toege-
past worden, zowel op de nieuwe produkten, diensten als systemen. Het overgrote deel van de arbeid wordt beïnvloed door de mikroelektronika. Bijna niemand ontsnapt eraan.'
Uitstoting
De invloed van de mikro-elektronika op de tewerkstelling moet gezien worden in het kader van de technologie in het algemeen, zo betoogt Lindemans verder. De voorbije 25 jaar is die invloed in de Westerse wereld veranderd en het is pas de laatste vijf jaar dat de mikro-elektronika daarbij een rol heeft gespeeld. In relatie tot de groei is de toename van de werkge-
legenheid verminderd. Deze beweging is al merkbaar Van vóór de oliekrisis van 1974. In West-Europa mag men met een groei van 2,5 procent slechts hopen dat de werkgelegenheid gehandhaafd blijft.
Lindemans : „Als wij voor het recente verleden en de nabije toekomst tot 1990 aan deze technische evolutie die van de mikro-elektronika toevoegen, dan denk ik dat het saldo arbeidsplaatsvernietigend zal zijn en dat de tewerkstelling bij gelijke arbeidsduur zal verminderen. Langs de kostenzijde zullen voor het eerst in-de geschiedenis van de technologie niet alleen de arbeidskosten verminderen in verhouding tot de kapitaalskosten, maar zullen deze zelf ook relatief dalen in de tijd en in de kombinatie met grondstoffen, energie en hardware. Deze evolutie zal opnieuw leiden tot grotere investeringen.
Aan de vragende kant zullen de produktieuitbreiding en de ontwikkeling van nieuwe produkten het niet halen op de proces-rationalizatie en op de produkt-vervanging. Het resultaat is een globale uitstoting van arbeidskrachten. Wij komen aan de grenzen van de groei in de Westerse wereld. De bestaande werkloosheid en de toename van de aktieve bevolking kunnen er niet door worden opgeslorpt. Wij moeten een nieuwe vraag creëren. Binnen West-Europa ligt die in de ontwikkeling van de kwaliteit van het leven en binnen het grotere Europa in de interpenetratie van Oost en West. Verder is er nog de ontwikkeling van de enorme potentiële vraag van de Derde Wereld."
Overbodig
Dank zij de mikro-elektronika kan de produktie uitgebreid worden en kunnen nieuwe produkten ontwikkeld worden. Maar deze vraag kan de tragere groei van de vraag in de Westerse ekonomie niet kompenseren.
Ignaas Lindemans geeft nog enkele voorbeelden van studies die zijn uitgevoerd. Al naar gelang de uitgangspunten, krijgt men een kleiner of groter verlies aan arbeidsplaatsen in de toekomst. De evolutie verloopt echter dermate snel, dat de studies snel achterhaald zijn. Een Amerikaans onderzoek voorspelde enkele jaren geleden een grote vraag naar informatici : programmeurs en analysten. Enkele jaren later kwam men tot de vaststelling dat de mikro-elektronika ook een aantal programmeurs en analysten overbodig heeft gemaakt.
Bundel 3 | Derde conferentie Het Schoolvak Nederlands (1988)
