taalunieversum

Direct naar menu
U bent hier: taalunieversum » onderwijs » conferentie het schoolvak nederlands »

Vierde conferentie Het Schoolvak Nederlands

Bundel 4 | Vierde conferentie Het Schoolvak Nederlands (1990)


Bijdrage: Didactiek van de metafoor: theoretische basis en leselementen (Armand van Assche)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

De indeling van Perrine lijkt mij voor het onderwijs boeiend. Zij is gebaseerd op de aan- of afwezigheid van de twee componenten in de metafoor. Hij onderscheidt vier soorten:

1 beide domeinen zijn aanwezig gesteld: b.v.   hij is een tijger

de maan is een halfbakken brood

2 de eerste component (het thema) is aanwezig, de tweede blijft impliciet: b.v.   werp uw onmacht in het vuur

rozevingerige dageraad

3 de tweede component (vehicle) is aanwezig, de eerste impliciet: b.v.   de kandelaars van de nacht zijn opgebrand

In deze categorie vallen ook veel spreekwoorden.

4 geen van beide componenten wordt genoemd.

Ook in deze categorie kan men spreekwoorden en zegswijzen terugvinden (zie lessuggesties). Tevens komen we hier ook dicht bij de symboliek, b.v. een gedicht over een winterlandschap dat men kan interpreteren als verwijzend naar de scheiding van de twee Duitslanden...

Aansluitend bij deze indeling kun je de leerling een cumulatieve variatie aanbieden en zelf laten produceren zoals:

mijn liefde is als een vlam mijn liefde brandt als een vlam mijn liefde, een vlam

mijn liefde, vurige vlam

mijn vurige vlam

mijn vlam

Hierbij start je van de vergelijking en ga je tot aan de implicatie van één van de componenten, of omgekeerd.

De evaluatie van de metafoor

Over het waarom je een metafoor goed of slecht vindt, is nog weinig geweten. Thematiek, aanspreekbaarheid, gevatheid en kracht om ons beeld van de. wereld pregnant te reorganiseren zijn ongetwijfeld aspecten die een rol spelen, maar een klaar inzicht of algemeen toepasselijke motivering kennen we niet. Het is uiteraard een persoonsgebonden kwaliteitsoordeel, dat door ervaring en omgang met teksten wordt gevormd en genuanceerd.

Wel blijkt uit onderzoek dat 'minder' ervaren lezers meer voorkeur geven aan 'vertrouwde' beelden en zich weinig storen aan de 'clichématigheid' van veel gebruikte metaforen. Metaforen die moeilijk en ondoorgrondelijk lijken voor

16

© Nederlandse Taalunie, 2000-2012 alle rechten voorbehouden
WegwijzerColofonContactVrijwaringOpmerkingen en reacties