taalunieversum

Direct naar menu
U bent hier: taalunieversum » onderwijs » conferentie het schoolvak nederlands »

Vierde conferentie Het Schoolvak Nederlands

Bundel 4 | Vierde conferentie Het Schoolvak Nederlands (1990)


Bijdrage: Didactiek van de metafoor: theoretische basis en leselementen (Armand van Assche)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

Is het echt zo dat mijn broer een schrijnwerker is? Is het echt zo dat mijn broer een leeuw is, dat hij manen en klauwen heeft? Neen, het betekent dus iets anders...

Met verschillende voorbeelden wordt het onderscheid letterlijk-figuurlijk aangebracht.

  1. Het verschil: de ontbrekende schakel

B.v. Mijn broer is zo sterk als een leeuw. Mijn broer is een leeuw.

Welk is het verschil tussen de uitdrukkingen? In .de tweede (de metafoor) ontbreekt de schakel die broer en leeuw verbindt. We moeten hem zoeken. Maar hoe kunnen we die vinden? Bij een metafoor is er altijd iets weggelaten: een woord, een deel dat niet is uitgedrukt. Als we die band vinden, wordt de uitdrukking zinvol.

Men geeft voorbeelden en laat de schakel zoeken: 'die man is een schildpad'. ... Bij te veel problemen, gaat men naar de volgende fase.

  1. Eigenschappen zoeken

We zoeken opvallende eigenschappen, eerst voor de component die ons vreemd lijkt, die onverwacht is. In dit geval zijn dat eigenschappen van een leeuw. Deze fase gebeurt luidop of schriftelijk. Vervolgens worden ook enkele eigenschappen gezocht van 'mijn broer'.

  1. De gepaste attributen kiezen

We nemen nu de schakel die de twee - broer en leeuw - het best verbindt. Deze schakel is dikwijls een opvallende gelijkenis. Dat kunnen er soms verschillende zijn; een metafoor kan ook meer dan één betekenis hebben.

Deze fasen worden met een reeks voorbeelden telkens opnieuw doorlopen. Geleidelijk kunnen de leerlingen zelf meer het initiatief in handen nemen (van geleide praktijk naar zelfstandigheid) en hun weg naar het resultaat verduidelijken. Ten slotte kunnen ook moeilijker metaforen worden aangeboden.

18

© Nederlandse Taalunie, 2000-2012 alle rechten voorbehouden
WegwijzerColofonContactVrijwaringOpmerkingen en reacties