Bundel 4 | Vierde conferentie Het Schoolvak Nederlands (1990)
Bijdrage: Het ontwikkelen van een leerplan schrijven voor de eerste fase van het voortgezet onderwijs (Jan Boland en Vera Kerremans)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »
7.Een breed opgezet schrijfleerplan is nodig, waarbij niet het examen of schoolonderzoek in eerste instantie bepalend is voor de inhoud van het leerplan. Het is eerder andersom. Vanuit een breed schrijfleerplan kun je verschillende examenvormen afleiden. Alle noodzakelijke vaardigheden voor dergelijke teksten zijn dan aan bod gekomen.
8.Wij propageren niet een bepaalde vorm van eindtoets. Wat we wel doen is aangeven welke overwegingen van belang zijn bij het opzetten van een schrijfleerplan en hoe je concreet vanuit bepaalde keuzes kunt komen tot zo'n leerplan.
Opbouw
In "Schrijfblok" is getracht deze uitgangspunten te concretiseren. Binnen het bestek van deze inleiding voert het te ver alle uitwerkingen toe te lichten. Het gaat ons er vooral om te laten zien op welke wijze de planning van schrijfonderwijs plaats kan vinden. Alvorens daar dieper op in te gaan is het zinvol eerst een indruk te geven van opbouw en inhoud van "Schrijfblok". Aan de hand van de inhoudsopgave lopen we het boek door (zie bijlage 2):
De hoofdstukken twee en drie laten zien wat essentiële componenten zijn van het schrijfproces, hoe die onderling verweven zijn en wat voor strategieën schrijvers - en in het bijzonder beginnende - kunnen volgen. In het vierde hoofdstuk worden de didactische consequenties van twee en drie getrokken. Kenmerken van beginnende schrijvers worden geïnventariseerd en op basis daarvan komen voorstellen op tafel voor het ontwikkelen van de schrijfvaardigheid van leerlingen; noodzakelijk geachte leerstof wordt op een rijtje gezet en met behulp van veel lesvoorbeelden maken we duidelijk hoe leerlingen dergelijke leerstof kunnen verwerken.
Het is belangrijk te weten op welke wijze schoolboeken de schrijfvaardigheid van leerlingen ontwikkelen: besteden ze aandacht aan beginnende schrijvers, leren ze hen stapsgewijs schrijven, wat voor type opdrachten komen voor etc.? Hoofdstuk vijf laat zien op welke wijze het schrijfonderwijs in methodes in kaart kan worden gebracht. Zo is het mogelijk vrij snel te zien wat de waarde is van een methode voor gewenst schrijfonderwijs.
Schrijflessen kunnen en moeten op verschillende manieren worden gegeven. Aspecten die daarbij van belang zijn: het formuleren van opdrachten en de voorbereiding van leerlingen erop (wat voor oriëntatie op de schrijftaak moeten leerlingen verrichten?), enkele mogelijkheden om schrijflessen gedifferentieerd op te zetten en de wijze van reflecteren op de produkten. Dit alles vormt de inhoud van hoofdstuk zes.
In hoofdstuk zeven komen verschillende vormen van beoordeling aan bod, zowel tussentijdse als afsluitende.
33
