Hoofdstuk negen geeft een voorbeeld van een cursusopzet voor vier jaar, waarbij de vier punten gevolgd worden. We gaan uit van een sectie Nederlands die een plan maakt voor een heterogene brugklas en klas twee tot en met vier (mavo).
3. Een voorbeeld
We bekijken de opzet voor de eerste periode uit het derde jaar, maar alvorens dat te doen, geven we weer wat er in het eerste en tweede jaar is gebeurd. Het is anders niet mogelijk te begrijpen wat de 'gemiddelde' startpositie is van de derde klas.
Stof verzamelen, plannen op verschillende gebieden, structureren/ordenen, formuleren en reviseren vormen de kern van de leerstof in het eerste jaar. In het tweede jaar is deze herhaald en verdiept, maar de concretisering gebeurde via geheel andere opdrachten. Alle oefeningen waren erop gericht het gehele schrijfproces recht te doen. Nu eens viel het accent op een aspect ervan, dan weer doorliepen de leerlingen het hele proces. Zowel de, conceptualiserende kant als in mindere mate de communicatieve kant van schrijven kregen de aandacht. Leerlingen hebben dus het een en ander geleerd over de manieren van stof verzamelen, plannen (vooral van eigen, persoonlijke schrijfsels), ze hebben kortere en langere formuleringsoefeningen gehad en ze hebben produkten van elkaar bekeken en van commentaar voorzien.
In het derde jaar gaan we meer in de richting van het transactionele schrijven. Allerlei aspecten die daarmee hebben te maken, moeten via deelopdrachten en totaal-opdrachten waarbij steeds aandacht voor het proces, geoefend worden. (Zie bijlage 3 voor derde klas, eerste periode.)
Het brede karakter van het curriculum weerspiegelt zich in divers materiaal en aandacht voor zowel gestuurd als probleemoplossend leren. Deelvaardigheden worden apart geoefend maar vrij snel geïntegreerd in grotere gehelen. Er is voortdurend aandacht voor alle aspecten van het schrijfproces en leerlingen werken aan het ontwikkelen van een eigen schrijfstrategie.
Een dergelijk hoofdstuk heeft als functie docenten en secties een methode aan de hand te doen met behulp waarvan zij hun schrijf-onderwijs kunnen plannen, zodat er een overdacht en gevarieerd schrijfcurriculum kan ontstaan.
"Aan de hand doen van iets", daar gaat het om in "Schrijfblok". Het is een handleiding die concrete informatie geeft over het schrijfproces, die ingaat op kenmerken van onervaren schrijvers en laat zien hoe hen schrijven geleerd kan worden. Deze handleiding is in eerste instantie bedoeld voor docenten aan opleidingen en voor nascholingsdocenten. Daar heeft zijg inmiddels haar weg gevonden: verschillende lerarenopleidingen en nascholingsdocenten gebruiken het boek. Ook leerkrachten, secties Nederlands die ideeën willen krijgen voor schrijflessen, willen weten hoe ze hun schrijfonderwijs kunnen plannen, zouden er gebruik van kunnen maken.
35
Bundel 4 | Vierde conferentie Het Schoolvak Nederlands (1990)
