taalunieversum

Zoek in de bundels:

Uitgebreid zoeken » « overzicht alle bundels

inhoudsopgave
« vorige pagina |  pagina 49 van 228  | volgende pagina »
naar een andere pagina

hun retoriek, en wat ze zeggen te doen, hun praktijk, valt vooral te overbruggen via onderzoek en ontwikkelwerk dat nieuwe didactische, in dit geval communicatief gerichte, aanpakken construeert en beproefd, zo betoogden Tanja Janssen en ik in dezelfde lezing. Het Project Nederlands VO-I in Enschede is daar een voorbeeld van. Wij proberen te komen tot de constructie en implementatie van een kernleerplan Communicatief Taalonderwijs voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs.

1. Communicatief Taalonderwijs

De eerste vraag die wij daartoe moeten beantwoorden is de vraag wat dat communicatie-onderwijs, of Communicatief Taalonderwijs zoals wij het hebben genoemd, nu eigenlijk precies inhoudt. Kroon wijst er in zijn studie alp op dat overal in de door hem bestudeerde documenten een duidelijke definitie van dit onderwijs ontbreekt. Wij hebben getracht daarin op verschillende manieren te voorzien.

Wij zijn begonnen met het opstellen van een algemene werkdefinitie van Communicatief Taalonderwijs, ten behoeve van ons Projectplan uit 1987. Hij is gebaseerd op een analyse van drie gezaghebbende handboeken voor moedertaalonderwijs (Leidse Werkgroep 1986, Daems e.a. 1982, Nijmeegse Werkgroep 1978), en in bespreking geweest op een conferentie met Nederlandse deskundigen uit de moedertaaldidactiek. De definitie luidt als volgt:

Communicatief Taalonderwijs is onderwijs waarin leerlingen taal leren gebruiken met verschillende functies (transactioneel, conceptualiserend, expressief esthetisch) in verschillende communicatieve situaties, waarbij reflectie plaatsvindt op dit taalgebruik ter verbetering van de taalvaardigheid.

Die elementen functies, communicatieve situaties en reflectie vind je in alle drie de handboeken steeds terug. Verschil tussen de handboeken is er eigenlijk alleen wat betreft de invulling van de functies. Daems noemt alleen de communicatieve (door ons in navolging van Rijlaarsdam (1989) recent herdoopt in transactionele) en conceptualiserende functie, de Leidse Werkgroep ook de expressieve en de esthetische, evenals de Nijmeegse Werkgroep, die daarnaast nog andere functies noemt. Ik kom op de functiekwestie verderop terug.

Ons eerste werkbegrip Communicatief Taalonderwijs hebben we vervolgens voorlopig geoperationaliseerd in Inhoudselementen Nederlands. Inhoudselementen zijn beschrijvingen waarin doelen en aspecten van onderwijsleersituaties op elkaar worden betrokken. Hieronder volgen enkele voorbeelden.

49