taalunieversum

Zoek in de bundels:

» Uitgebreid zoeken « overzicht alle bundels

« vorige pagina Inhoudsopgave | pagina 32 van 266 volgende pagina »

Helge Bonset

SPREKEN EN LUISTEREN IN HET VOORTGEZET ONDERWIJS: VERSLAG VAN ONDERZOEK EN LEERPLANONTWIKKELING

In deze lezing wil ik een stand-van-zaken-verslag geven van verricht onderzoek en ontwikkelwerk met betrekking tot spreek- en luisteronderwijs. Het gaat dus om een feitelijk verslag. Maar daarin en daardoorheen zult u zonder twijfel een paar opvattingen horen die ik over de materie heb. Die expliciteer ik nu dus maar meteen.

1. Onderwijs in spreken en luisteren is noodzakelijk

Spreken en luisteren is een belangrijk vakonderdeel voor studie, burgerschap en persoonlijke ontwikkeling.

2. Toetsing van spreek- en luisteronderwijs is noodzakelijk, hoe lastig die ook is De samenleving heeft evenveel recht op de garantie dat leerlingen na de basisvorming bijvoorbeeld mondeling kunnen informeren bij instanties, als dat ze een verslag kunnen schrijven of de krant lezen.

3. Er zijn geen goede vakinhoudelijke redenen om af te zien van spreek- en luisteronderwijs en de toetsing daarvan

Het kan zijn dat u als leraar geen tijd, geen fut of geen zin hebt om het te geven; daar geeft het huidige onderwijsklimaat u alle aanleiding toe. Maar dat zijn, met alle respect, geen vakinhoudelijke redenen. Er is ruim voldoende bekend over spreek- en luisteronderwijs om gewoon aan de slag te kunnen gaan, zo luidt mijn stelling. Ik zal die in het vervolg toelichten en u kunt er natuurlijk op afdingen in de discussie na afloop.

Ik geef nu eerst een overzicht van verricht behoeftenonderzoek. Dat is onderzoek naar doelstellingen, die respondenten nagestreefd willen zien via spreek- en luisteronderwijs. Zulk onderzoek maakt duidelijk welke groeperingen, in welke mate, spreken en luisteren belangrijke onderdelen vinden van het vak Nederlands. In het begin van de jaren '70 vonden 18 deskundigen op het gebied van moedertaalonderwijs (leraren, onderwijzers, taaldidactici en taalkundigen) mondelinge taalvaardigheid de belangrijkste communicatieve vaardigheid, boven lezen en schrijven! (Bos, 1978.) Tweehonderd ondervraagde lezers van het projectbulletin van Bos' Project Moedertaalonderwijs Voor Iedereen zetten eveneens spreken en luisteren op de allereerste plaats qua belang, boven alle andere vakonderdelen. In de jaren '80 ondervroegen Blok en • De Glopper (1983) 500 jongeren met een mavo- of lbo-diploma met betrekking tot de vraag welke taalsituaties zij belangrijk vonden in het dagelijks leven. Hun top-vijftien van situaties bevatte maar liefst zeven mondelinge situaties (situaties die belangrijk werden gevonden én in het

 

32