door veel situaties te oefenen waarin ze een belang te verdedigen hebben en door te leren doorvragen.
Opbouw doelgericht doorvragen
Doelgericht doorvragen in gesprekken komt expliciet aan de orde in jaar 2 en 3, bij het houden van vraaggesprekken (zie 9). In jaar 1 kan het incidenteel ter sprake komen bij het oefenen van gesprekken waarin doorvragen belangrijk is.
Lessuggesties doelgericht doorvragen
Laat leerlingen aan de hand van opnamen van gesprekken het belang van doorvragen zien. Dit kan ook door aan de hand van een case met verschillende leerlingen een gesprek te voeren waarbij de leerkracht zich onwelwillend en afhoudend opstelt (waardoor de leerling door moet vragen). Tussentijdse bespreking van het gesprek zal de volgende leerling helpen beter door te vragen. (Overigens kunnen twee of drie leerlingen ook samen zo'n gesprek voeren; voorwaarde is dan dat de rollen heel duidelijk zijn.)
Laat leerlingen het begin horen van gesprekken die om een conflict draaien en laat ze bedenken hoe het gesprek verder kan verlopen als een van de partijen wel of niet doorvraagt.
Laat leerlingen bij een gesprekssituatie een lijst met belangrijke, duidelijke vragen opstellen.
Interviews bevatten vaak momenten waarop de geïnterviewde ontwijkende antwoorden geeft en de interviewer door moet vragen. Beluister zulke interviews met de leerlingen en laat ze aangeven wanneer en hoe er doorgevraagd wordt of zou moeten worden.
Praat met de leerlingen over gesprekken die zij in werkelijkheid hebben gevoerd, waarbij ze het gevoel hadden dat ze in een hoekje werden gepraat. Bespreek wat ze hadden kunnen doen en oefen dat eventueel. Ook als leerlingen binnenkort een moeilijk gesprek moeten voeren kan dit in de klas geoefend worden.
Oefen dit aspect van gesprekken voeren bij alle te oefenen gesprekken (zie totaalvaardigheden 6 tot en met 10) waarop het van toepassing is.
Uitwerking van 4.4.34 totaalvaardigheid 9: Vraaggesprekken
Essentie vraaggesprekken
Onder vraaggesprekken verstaan we hier gesprekken waarbij een vragensteller door het stellen van vragen aan een ondervraagde informatie wil verzamelen over een bepaald onderwerp. Die informatie hoeft niet alleen te bestaan uit feiten, maar kan ook meningen, ideeën en standpunten bevatten.
In het dagelijks leven zullen leerlingen die geen journalist worden, zelden of nooit zulke gesprekken hoeven te voeren. Toch is het van belang om ze in de les Nederlands aan de orde te stellen. Ten eerste omdat het vraaggesprek een zwaar beroep doet op belangrijke aspecten van gesprekken voeren (zie deelvaardigheden 2 tot en met 5), met name het voorbereiden van het gesprek en het doelgericht (door)vragen. Het vormt dus ook een mooie oefening in die deelvaardigheden. Ten tweede omdat het in het kader van studie, zowel in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs als in allerlei vormen van vervolgstudie, belangrijk is dat je aan deskundigen de juiste vragen kan stellen en daardoor meer te weten komen over hetgeen je bestudeert.
43
