4. Consequenties van de nieuwe eindexamens
Uit het huidige voorstel van de CVEN blijkt dat in het schoolvak Nederlands veel leerstof argumentatie behandeld moet worden. De commissie laat daarbij het onderscheid tussen havo en vwo vallen: bij leerlingen van het havo en het vwo zullen op het eindexamen dezelfde vaardigheden en kennis getoetst worden, waarbij er wel sprake kan zijn van differentiaties in moeilijkheidsgraad.
De commissie wil in het centraal schriftelijk eindexamen het analyseren en beoordelen van betogen toetsen door middel van een tekst met vragen en opdrachten en een korte samenvattingsopdracht. Daarnaast moeten leerlingen een betogende of beschouwende tekst schrijven. Hoewel de commissie van oordeel is dat in het onderwijs ook' aandacht besteed moet worden aan het trainen van het mondeling argumenteren, stelt zij vooralsnog geen verplichte toetsing voor.
Het is de vraag welke consequenties deze vernieuwingen in het eindexamenprogramma hebben voor het onderwijsaanbod. Anders gezegd: in hoeverre moet de leerstof in schoolboeken aangepast worden en welke andere veranderingen zijn nodig in de onderwijspraktijk?
Op dit moment is er sprake van een discrepantie tussen het feitelijke en het gewenste onderwijsaanbod. In de meeste methoden wordt een duidelijke differentiatie aangebracht tussen havo en vwo ten aanzien van leerstof argumentatie. De aandacht voor argumenteren is geconcentreerd op leerstof voor het analyseren van schriftelijke betogen. Het gaat daarbij om vragen zoals: wat is het standpunt, welke argumenten worden gegeven ter ondersteuning van het standpunt en op welke wijze zijn het standpunt en de argumenten onderling geordend? De beoordeling van argumentatie op grond van criteria als aanvaardbaarheid en geldigheid blijft onderbelicht. In het kader van het schrijven van betogende teksten wordt in schoolboeken weinig leerstof argumentatie gegeven. Veelal beperkt de aandacht zich tot het geven van enkele algemene richtlijnen. Onderdelen zoals het system
tisch genereren van argumenten pro en contra, of het genereren van weerleggingen van contra-argumenten komen niet aan bod. Ook het ordenen van standpunt en argumenten c.q. het vaststellen van de argumentatiestructuur krijgt weinig aandacht. De mondelinge taalvaardigheid blijft in schoolboeken zelfs grotendeels buiten beschouwing.
Het is duidelijk dat er in schoolboeken het nodige moet veranderen. De differentiatie in de inhoud van de leerstof argumentatie voor het havo en vwo zal moeten vervallen. De op te nemen leerstof argumentatie zal bovendien afgestemd moeten worden op de nieuwe eindexameneisen. Dit betekent dat met name voor het beoordelen van argumentatie en het schriftelijk of mondeling produceren van een betoog meer leerstof moet worden aangeboden. Het zijn ook juist deze onderdelen waar leerlingen problemen bij ondervinden. Veel leerlingen hebben bijvoorbeeld grote moeite met het schrijven van een betogende tekst. Leerlingen schieten tekort in het genereren, selecteren en ordenen van argumenten voor een
76
