Bundel 6 | Zesde conferentie Het Schoolvak Nederlands (1993)
Bijdrage: De recensie als invalshoek bij de bespreking van het werk van Kristien Hemmerechts (Nicole Rowan)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »
reden is zij het die in feite Viktors huwelijk met Petra ondermijnt en de scheiding veroorzaakt - niet de française met wie Viktor er tenslotte vandoor gaat. "
Deze passage is niet alleen interessant om de discussie op gang te brengen over wie of wat de scheiding tussen Petra en Viktor veroorzaakt, maar voor het geheel van de problematiek van hun relatie. Een aantal vragen kunnen hier worden gesteld, bijvoorbeeld: Wat is er mis gegaan in de relatie en wanneer? Wat heeft het standenverschil ermee te maken? Wat heeft Viktors ongeval ermee te maken? Wat is het effect van Viktors slippertjes en van Petra's niet weten of negeren ervan, van haar zwijgen erover? Waarom neemt zij die houding aan? Is het zo dat alleen Petra en niet Viktor lijdt onder de scheiding? Met betrekking tot de laatste vraag kan verwezen worden naar een citaat uit Weverberghs recensie: "Het lijkt alsof dit scheidingsdrama alleen bij vrouwen hard aankomt, alsof mannen onkwetsbaar zouden zijn." Opnieuw bestaat de keuze tussen ofwel vertrekken van de recensie, ofwel de leerlingen eerst zelf hun mening laten zeggen. Waar het in essentie om gaat, is de confrontatie tussen beide.
Om de bespreking van Zonder grenzen af te sluiten kan een recensie gelezen worden die ik als zeer geslaagd zou willen karakteriseren, m.n. die van Reinjan Mulder in NRC Handelsblad van 22 maart 1991, getiteld 'Een prachtvrouw en bloemen van kinderen'. Het is interessant met de leerlingen na te gaan waarom die recensie geslaagd is. Hierbij kan zowel de inhoud als de systematische opbouw - exemplarisch voor de leerlingen -worden geanalyseerd. Onderwerp voor een klassegesprek kan de vraag zijn of het waar is wat Mulder schrijft: "De belangrijkste oorzaak van het ongeluk dat de personages treft is echter een aangeboren gebrek aan wilskracht. Dit is iets wat vooral de vrouwen kenmerkt. " Het is hierbij de bedoeling, zoals overigens bij de hele interactie, telkens het antwoord van de leerlingen te problematiseren, zodat dit noodzakelijkerwijze leidt naar reflectie. Bijvoorbeeld: indien het antwoord op bovenvermelde vraag ja is, dan wijst de leraar op Viktors gemakkelijk opgeven van zijn medische studies als gevolg van zijn ongeval. Is het antwoord nee, dan wordt verwezen naar het vrouwbeeld dat gegeven wordt in Een zuil van zout en Brede heupen. Ter compensatie kan aan de leerlingen gevraagd worden na te gaan welk beeld Kristien Hemmerechts van de man ophangt in Brede heupen. Voor wie geïnteresseerd is, het meest vernietigende is te vinden op pagina's 8 en 9.
Tot slot ga ik nog even in op Brede heupen met een recensie van Frank Hellemans i.v.m. de man-vrouw problematiek. Ze verscheen in Knack (mei 1989) onder de titel 'Heimwee'. Opnieuw kan verwezen worden naar het seksisme in de ondertitel: 'Twee zussen door het leven getekend: ook in haar tweede roman blijft Kristien Hemmerechts verder breien aan een neonaturalistische inventaris van 'femmes fatales'. ' De hele recensie verdient een kritische analyse, maar ik beperk mij hier tot één passage die door de leerlingen kritisch kan worden onderzocht: "Er zijn wat ironische standjes en een okkasionele lichtvoetige toets, wanneer de mannen 'om de hoek komen kijken, maar zij vervullen slechts de funktie van hors d'oeuvre, amuse-gueule, aangenaam intermezzo, kortom. "
249
