taalunieversum

Zoek in de bundels:

Uitgebreid zoeken » « overzicht alle bundels

inhoudsopgave
« vorige pagina |  pagina 269 van 304  | volgende pagina »
naar een andere pagina

heren? Waarom vindt de vrouw het zo belangrijk hulp in het openbaar te vragen? Zou zij iets meer willen dan haar letterlijke vraag suggereert? Wat? Wat waren mogelijke alternatieven? Waarom antwoorden de heren niet op de vraag van de vrouw?

Volgens Van Buuren & Wackers (1985) is de climax van het conflict van verbale aard. De crisis komt op gang met het verzoek van het meisje om haar minnaar te begraven, wat indruist tegen de officiële moraal. Van Buuren & Wackers (1985) werden in hun interpretatie beïnvloed door Michel Foucault (1971) die in zijn werk gewezen heeft op de dwang die van de officiële taal - het discours - uitgaat in verband met wat wel of niet mag gezegd worden: de taal voegt zich naar wat de samenleving wenst, en doet dus vaak de dingen die we willen uitdrukken geweld aan. Toegepast op het verhaal uit Het daghet inden oosten impliceert dit dat de tragedie van het meisje een gevolg is van het onuitgesproken verbod tegen haar relatie, waardoor ze eerst met verbaal geweld uitgesloten wordt en daarna vrijwillig kiest voor een teruggetrokken leven in een klooster. Een thema kan binnen een bepaalde tijd en ruimte taboe zijn. Als er dan toch over gesproken wordt, is het vaak zo dat bepaalde onderwerpen een bepaald taalregister en ritueel vergen. Niet iedereen kan trouwens zomaar het woord nemen, ook dat is aan bepaalde maatschappelijke regels gebonden.

Het is de bedoeling van dit voorstel tot interpretatie de leerlingen te confronteren met de inzichten zoals die door Van Buuren & Wackers (1985) geformuleerd werden. Zij onderscheiden enerzijds de officiële orde (vertegenwoordigd door de edellieden, de vader in de ridderzaal tijdens de dag), en anderzijds de niet-officiële orde (vertegenwoordigd door de vrouw, en de slaapkamer tijdens de nacht). Beide staan op een eigen manier tegenover het conflict: de officiële Me duldt de liefdesrelatie niet behalve dan in het geheim, als die relatie maar niet openbaar gemaakt wordt. Precies dat laatste wordt door het meisje aangevochten: de vraag de geliefde te begraven komt neer op de wens de liefdesrelatie officieel te erkennen.

Excursie: intertekstueel

Zoals hierboven al aangeduid is het mogelijk om een vergelijking te maken tussen het thema van Antigone en Het daghet inden oosten. Hierbij kan gewezen worden op het verbod van koning Creoon om Polynekes te begraven. Ook dit verbod stuit op de ongehoorzaamheid van Antigone. Op een abstracter niveau zien we hier dus de officiële orde botsen met de individuele wil, en eventueel de mannenorde met de vrouwelijke correctie; in Het daghet inden oosten heeft een gelijkaardige confrontatie plaats.

Van Buuren & Wackers (1985) spreken in dit geval niet van een rechtstreekse invloed, maar van een interessante parallel tussen beide thema's (waarbij zij een vormelijke weerspiegeling suggereren, zie hierboven).

269