taalunieversum

Zoek in de bundels:

» Uitgebreid zoeken « overzicht alle bundels

« vorige pagina Inhoudsopgave | pagina 34 van 300 volgende pagina »

geen probleem, omdat zij de betekenis in ogenschouw neemt en aangeeft: onderwerp is wat de plaats inneemt van iets of iemand, ongeacht de expliciete vorm die ervoor in de plaats komt.

Dezelfde oplossing doet zich voor bij het lijdend voorwerp. Ook daarvoor geldt dat het niet vooraf wordt gegaan door een voorzetsel. Maar zie de volgende zinnen.

Ik hoorde van die rare verhalen. Hij zag van alles.

Hij weet van niets.

Zij zegt van nee.

Ook nu doen zich binnen de toegepaste grammatica geen problemen voor: de constructie met van vervangt iets en is daarmee lijdend voorwerp. De bijzonderheid van deze vormen wordt dan verklaard met verwijzing naar het gebruik van het lijdend voorwerp door de spreker. Hij drukt niet precies uit, wat iemand zag, weet of zei.

d. Het meewerkend voorwerp heeft traditioneel als kenmerk dat het met en zonder het voorzetsel aan kan optreden (Van de Toorn 1981:30). Luif (1985:19) wijst echter op het voorkomen van een voorwerp dat zonder en met het voorzetsel van kan optreden. Zie de voorbeelden.

(1) zij nam hem het tasje af zij troggelde hem geld af zij dwong hem respect af

(2) zij nam het tasje van hem af zij troggelde geld van hem af zij dwong respect van hem af

Hij laat de inconsequentie zien, om nu niet van mv te spreken. Een andere consequentie is, dat aan niet altijd toe te voegen is. Zo is Ik vergeef aan jou die stommiteit ongrammaticaal; eveneens Dat vonnis gaf nieuwe hoop aan hem. De oplossing die mijn grammatica voor staat, geeft geen problemen.

Ik spreek van een vv zodra een voorwerp vergezeld gaat van een voorzetsel. Dit vv is een mv onder een viertal voorwaarden:

het voorwerp is betrokken bij handelingen die geven, zeggen of ontnemen betekenen;

het lijdend en meewerkend voorwerp worden door de handeling met elkaar verbonden of van elkaar los gemaakt; zo wordt in lk beloof Ina een boek Ina en het boek met elkaar verbonden;

in een bepaalde positie van de zin blijft het vz weg;

verschijnt het vz dan luidt dit aan, wanneer wat het lv aanduidt enkel (oppervlakkig) verbonden is met de persoon van het mv, maar van wanneer het er deel van uitmaakt:

34