taalunieversum

Zoek in de bundels:

» Uitgebreid zoeken « overzicht alle bundels

« vorige pagina Inhoudsopgave | pagina 42 van 300 volgende pagina »

Ides Callebaut

ZONDER COMMUNICATIEMODEL KAN HET NIET

We gaan in het moedertaalonderwijs te weinig uit van de vraag: wat is de functie van taal en dus van taalonderwijs?

Als je je, zoals ik, met moedertaalonderwijs op de basisschool bezig houdt, bots je al vlug op fundamentele vragen zoals: wat zijn de functies van taal? Voor mensen die nadenken over moedertaal in het secundair onderwijs lijkt die vraag misschien ofwel te simpel en overbodig ofwel te theoretisch. Ten onrechte, vind ik.

Volgens mij heeft taal twee fundamentele functies: aan de eerste denkt iedereen: communicatie, maar aan de andere functie: conceptualisatie, d.w.z. het verwoorden van gedachten, gevoelens en ervaringen denken weinigen. Nochtans beantwoordt het vermogen om te conceptualiseren aan fundamentele behoeften van de mens en is het dus absoluut noodzakelijk dat mensen in staat zijn hun gedachten, gevoelens en ervaringen onder woorden te brengen. Helaas wordt dat op school verwaarloosd.

Je zou dan denken dat het met de communicatieve functie in het onderwijs beter zou gaan. Dat is ook zo, maar toch is de toestand niet zo ideaal als we wel zouden willen.

1. Is het communicatie-onderwijs te weinig efficiënt?

Dat lijken de Taakgroep Nederlands van de Nederlandse Taalunie en het rapport Daems toch vastgesteld te hebben. Laatstejaars van het voortgezet onderwijs scoren immers niet zo goed op tests die de communicatievaardigheden toetsen. Dat is niet zo verwonderlijk: communicatie is nu eenmaal heel moeilijk. Dat is al op zichzelf een verklaring voor de slechtere prestaties en daar kunnen we niet zoveel aan doen. Maar ook het moedertaalonderwijs zelf heeft daar volgens mij schuld aan: het is nog te weinig communicatieonderwijs. En daar kunnen we wel iets aan doen. Gelukkig is er een begin van ommekeer te merken bij de ontwerpers van het leerplan moedertaal van het katholiek lager onderwijs. Volgens hen moet taalonderwijs ertoe leiden dat leerlingen allerlei nieuwe taalsituaties goed leren beheersen. Dat lijkt me toch een heel nieuw geluid. Ondertussen loopt nog heel wat mank.

In mijn korte uiteenzetting wil ik me concentreren op één aspect, nl. het tekort aan inzicht in de complexiteit van communicatie.

42