taalunieversum

Zoek in de bundels:

Uitgebreid zoeken » « overzicht alle bundels

inhoudsopgave
« vorige pagina |  pagina 44 van 304  | volgende pagina »
naar een andere pagina

Wat hij precies zegt

Waarover hij het eigenlijk heeft. Vaak is dat iets heel anders dan wat hij eigenlijk vertelt, maar daar denken we vaak niet aan. "Het is tijd, mijnheer!" kan ook betekenen, dat de les vervelend is. Altijd verwijst wat gezegd wordt naar een 'werkelijkheid', b.v. het woord stoel naar een ding waarop we zitten. De vraag waarover? peilt dus eigenlijk naar de betrouwbaarheid van een tekst: klopt wat de spreker zegt met wat ik over de werkelijkheid weet? In taal- en literatuurlessen kom ik die vraag niet vaak tegen, terwijl ik hem voor mezelf essentieel vindt. Ik word niet graag belazerd.

Aan wie de spreker iets zegt

Een goede spreker past zich aan zijn toehoorder aan. Daarbij geeft hij altijd bewust of onbewust aan waarvoor hij die andere aanziet. De vraag aan wie? houdt dus ook de vraag in waarvoor ziet hij me aan? Ook deze vraag heb ik in de lessen Nederlands nog niet vaak ontmoet.

Met welke bedoeling de spreker iets zegt

Het is natuurlijk van essentieel belang erachter te komen wat de bedoeling van de spreker is, anders kun je hem niet begrijpen.

Hoe hij het zegt

"C'est le ton qui fait la chanson!".

Welke weg gebruikt wordt

Een verhaal dat ik uit mijn mouw geschud heb, heeft niet dezelfde waarde als een sprookje dat duizenden jaren lang van generatie op generatie overgeleverd werd. Via de telefoon kom ik anders over dan onder vier ogen... In taal- en literatuuronderwijs wordt daar weinig aandacht aan geschonken.

In welke omstandigheden

Een mop kan in een kroeg heel leuk zijn, maar op een begrafenismaal heel ongepast. Het is altijd een beetje verhelderend te weten wat de omstandigheden zijn. Alhoewel de omstandigheden natuurlijk nooit de ultieme verklaring van een tekst geven. Toch is het nuttig voor het begrijpen van een japanse haikoe te weten dat een chrysant in Japan een keizerlijke bloem is en geen 'kerkhofblomme' zoals bij ons.

Wat de reactie is

De spreker wil toch altijd een bepaalde reactie uitlokken. Luisteraars en lezers zouden vaker bewust moeten reageren. Ook dat moet bij leerlingen ingeoefend worden en dat gebeurt veel te weinig. Mijn studenten en de volwassenen voor wie ik soms een poëzieavond geef, kunnen niet goed verwoorden welk gedicht ze het mooist vonden en waarom.

44