taalunieversum

Zoek in de bundels:

Uitgebreid zoeken » « overzicht alle bundels

inhoudsopgave
« vorige pagina |  pagina 72 van 304  | volgende pagina »
naar een andere pagina

Cor Geljon

LITERAIRE KRITIEK ALS DIDACTISCH HULPMIDDEL OP DE WEG NAAR DE LITERAIRE COMPETENTIE

Tijdens een nascholingscursus aan de Vrije Universiteit in Amsterdam in november 1991, waar vijf auteurs hun mening gaven over het literatuuronderwijs, keerde de schrijfster Hermine de Graaf, zelf oud-lerares Nederlands, zich fel tegen het toenemend gebruik van recensies en secundaire literatuur bij het literatuuronderwijs.

Al die extra informatie brengt de leerling niet dichter bij de tekst, zo betoogde ze. Integendeel, de afstand wordt er juist door vergroot en er ontstaat een ongewenste brede bufferzone, waardoor de leerlingen het directe contact met .het boek verliezen. De bespreker als tussenpersoon tussen de auteur en de lezer is een ongewenst persoon, aldus de Graaf. Zijn goede raad is een ongewenste inmenging in de verbeelding van de schrijver. In de literatuur zit een verborgen vraagstelling waarvan de auteur de lezer deelgenoot wil maken en daar heeft hij geen hulp bij nodig. Die schat aan extra informatie is dus een .foppakket voor de leerling. Het gaat altijd alleen maar om het boek en dat moet hij gewoon lezen.

Misschien heeft ze wel een beetje gelijk. De macht van de besprekers is groot. Hoe vaak hoor je niet niet dat lezers zich bij het uitspreken van hun waardering of interpretatie verschuilen achter de opinie van een gezaghebbend criticus. Hoe vaak vallen we trouwens als leraar zelf ook niet noodgedwongen terug op recensies. Er verschijnt zo veel en de tijd ontbreekt je dikwijls om overal een weloverwogen oordeel over te ontwikkelen. Als dat voor ons min of meer professionele lezers geldt, dan geldt het zeker voor onze leerlingen.

Het is echter nog maar de vraag of de literaire kritiek in de school inderdaad niet meer kan zijn dan wat extra informatie in een foppakket, dat de leerling verwijderd houdt van de literatuur. Ik ben er van overtuigd dat de recensie juist een pedagogisch-didactisch verantwoorde functie kan hebben in het literatuuronderwijs.

We spreken de laatste jaren graag over literaire competentie als doel van ons onderwijs. Dat is een ruim te interpreteren begrip, waarmee we onder meer bedoelen dat leerlingen in staat moeten zijn kritisch een literaire tekst te lezen, te interpreteren en te plaatsen en tevens over het vermogen beschikken over hun leesvaring met anderen te communiceren. Ik denk dat het bij de literaire vorming van de leerlingen past als de leraar, als vertegenwoordiger van het vakgebied, hen zo volledig mogelijk inleidt in het literaire leven en hen confronteert met andere kennis en meningen die hen verder op weg kunnen helpen in hun groei tot literaire competentie. Daarbij hoort de literaire kritiek.

72