taalunieversum

Direct naar menu
U bent hier: taalunieversum » onderwijs » conferentie het schoolvak nederlands »

Zesde conferentie Het Schoolvak Nederlands

Bundel 6 | Zesde conferentie Het Schoolvak Nederlands (1993)


Bijdrage: Literaire kritiek als didactisch hulpmiddel op de weg naar de literaire competentie (Cor Geljon)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

Ik wil hierbij twee aspecten onderscheiden. In de eerste plaats moet de leerling weet hebben van het genre, omdat de recensie een onmisbare rol vervult op de weg van het boek van de uitgever naar de lezer. Nog belangrijker lijkt mij echter het tweede aspect, nl. de literaire kritiek als didactisch hulpmiddel om leerlingen te leren hun mening over literatuur te formuleren:

  1.    het toetsen van de eigen mening aan die van getrainde lezers;

  2.    het zelf schrijven van recensies als oefening in het verwoorden van de eigen mening en als toetsmiddel.

1. Literaire kritiek als genre

1.1. Plaats en functie in het literaire circuit

De literaire kritiek brengt het werk uit de ivoren toren in de samenleving; je zou zelfs kunnen zeggen dat een boek zonder recensie niet bestaat. Daarom is het in elk geval goed met de klas stil te staan bij de plaats en functie van de recensie in het literaire circuit. Aandachtspunten daarbij kunnen zijn:

het medium: gaat het om een dag- of een weekblad, een regionaal of landelijk blad, een kwaliteitskrant of een populair blad, hoe lang is het artikel en op welke pagina staat het en wat is de beoogde lezersgroep?

het gezag van de recensent;

de invloed van recensies op de verkoop;

het canoniserend effect van recensies;

de soorten recensies:

toekomstige lezers informeren (de recensent als journalist);

kritiek als literaire genre (visie op literatuur).

1.2. Analyse

Om het genre beter te leren kennen en later adequaat te kunnen gebruiken als hulpmiddel om de eigen mening te toetsen is het nuttig vervolgens na te gaan hoe een recensie in elkaar zit en welke factoren een rol spelen bij het tot stand komen van de recensie.

Belangrijk daarbij is het leren onderscheiden van verschillende soorten uitspraken die de recensent doet (beschrijvende, oordelende, waarderende en interpreterende uitspraken) en de soorten argumenten die hij kan hanteren: realistische, morele, emotivistische, structurele, intentionele en vernieuwingsargumenten. (Vgl. b.v. Anbeek en Fonteyn, Ik heb al een boek.)

Tevens kun je enige aandacht besteden aan wat Carel Peeters noemt 'de ideografie van de criticus". Hieronder verstaat hij het patroon van ideeën dat de mening van de

73

© Nederlandse Taalunie, 2000-2012 alle rechten voorbehouden
WegwijzerColofonContactVrijwaringOpmerkingen en reacties