taalunieversum

Zoek in de bundels:

Uitgebreid zoeken » « overzicht alle bundels

inhoudsopgave
« vorige pagina |  pagina 75 van 304  | volgende pagina »
naar een andere pagina

Maar als je diep in het hart van de leraar kijkt, wil hij eigenlijk meer. Als we spreken over literaire competentie bedoelen we toch vooral dat leerlingen in staat zijn tot een weldoordacht, goed onderbouwd waardeoordeel over een gelezen werk. Over hoe je leerlingen tot een waardeoordeel moet brengen, verschillen de meningen.

De fervente aanhangers van de tekstbestuderingsmethode, die zweren bij een gestructureerde analyse van de tekst, komen met hun leerlingen dikwijls wel tot een goed onderbouwde analyse, maar het toekennen van een persoonlijk waardeoordeel in adequate bewoordingen blijft ook bij hen te vaak een vrome wens. Hun leerlingen hebben dikwijls te weinig vertrouwen in het eigen oordeel, omdat de methode min of meer suggereert dat er slechts één antwoord goed is. Het moet hun duidelijk gemaakt worden, dat er natuurlijk zoiets bestaat als een immanente of intrinsieke waarde van het werk - het werk is goed op zichzelf - maar altijd onder bepaalde voorwaarden, voor bepaalde mensen, in bepaalde situaties. Na de gedegen analyse moet dus een uitdagende confrontatie volgen met verschillende elkaar tegensprekende kritieken op het werk. Tom van Deel noemde in Trouw het boekenweekgeschenk van Cees Nooteboom 'grandioos' terwijl Heumakers in De Volkskrant spreekt van 'sjieke kitsch'. Het Wilde Feest van Adriaan van der Veen werd indertijd door de criticus van het Nieuw Israelitisch Weekblad 'een schreeuw tegen het gemengde huwelijk' genoemd, bij een meer existentialistisch ingestelde recencent ging het in deze roman in eerste instantie om het durven nemen van de eigen verantwoordelijkheid. Dit soort uitspraken kan leerlingen prikkelen tot het bepalen van een eigen standpunt.

De voorstanders van een tekstervaringsaanpak, waarbij vooral de primaire respons van de leerling uitgangspunt is voor verdere behandeling, blijven m.i. te vaak steken in het louter persoonlijke standpunt, waardoor leerlingen niet veel verder komen in hun oordeelsvermogen. Steeds is reflectie nodig om je bewust te maken van de betrekkelijke beperktheid van je eigen visie. Die kan tot stand komen door de uitwisseling van gedachten, wat ook gebeurt bij verschillende tekstervaringsmethoden, maar het alleen confronteren met reacties van medeleerlingen kan niet het einde zijn. Nadat de leraar de inzichten die in de klas leven heeft samengevat, moet hij zijn leerlingen in contact brengen met analyses en waardeoordelen van getrainde lezers. Dat betekent dat de leerlingen recht hebben op hun eigen mening, maar ook, dat ze moeten leren luisteren naar het waardeoordeel van anderen. En die zijn vooral te vinden in de literaire kritiek.

Naar aanleiding van Place de la Bastille van Leon de Winter schreven sommige critici dat het hier gaat om een reële zoektocht van de hoofdpersoon naar zijn verdwenen tweelingbroer, anderen zeggen dat hij .op zoek is naar zichzelf en naar de noodzaak van zijn eigen bestaan. De vraag aan de leerling is: waar sta jij?

Een leraar die zijn klas confronteert met en laat reageren op recensies laat zijn leerlingen in zekere zin deelnemen aan het literaire debat. Hij zit daarbij, zoals

75