Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 7 | Zevende conferentie Het Schoolvak Nederlands (1994)

Bijdrage: Is het iets van een schaap, meester? (Ton Hendrix & Hans Hulshof)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

Is het iets van een schaap, meester?

Of: van deelvaardigheden naar interactieve tekstanalyse Ton Hendrix en Hans Hulshof

1 Inleiding

In De geschiedenis van Woutertje Pieterse beschrijft Multatuli hoe meester Pennewip het tekstbegrip van het gezelschap toetst aan de hand van enkele regels uit het treurspel Floris V van Bilderdijk. Bij de emotionele passage: "De Edelknaap (tusschen beide schietende met uitgetogen' degen, en Velzen een' stoot op het harnas toebrengende) Sta, Moorder, neem de proef...!" stelt Pennewip onder andere de vraag waarméé de edelknaap tussenbeide schiet. Als iedereen zwijgt, vervolgt hij:

Ik zoude mijn vraag ook aldus kunnen inkleden: waardoor wordt 'uitgetogen degen' taalkundiglijk gesproken ... geregeerd? Welnu? Door ... mè mè mè

Al blatend monsterde hier onze Pennewip z'n auditorium op eigenaardige wijs.

  • Mè mè ... welnu, juffrouw, weet uwe 't nog niet?

  • Is 't iets van ...'n schaap, meester?

  • Geenszins, juffrouw. Het woordje met behoort tot de klasse der voorzetsels ... en regeert alzo - let wel op! - de vierde naamval.

Zo gaat de uitleg van de tekst nog een tijdje door, de inhoud van de tekst raakt steeds verder op de achtergrond en Wouter droomt al snel weg in z'n eigen wereld. Dat was zo'n 125 jaar geleden...

Een vrij recent voorbeeld, van zo'n 20 jaar geleden, zijn de vragen bij een tekst van Prof.dr. P.J. Bouman, Europeanen. in Amerika, uit Schrijvenderwijs (1973). Er worden bij die tekst allerlei woordbetekenis- en verwijzingsvragen op zinsniveau gevraagd zonder enig verband. Na vraag 10 staat er dan: 'Opgave: Geef een samenvatting van de inhoud.' Wij willen aandacht vragen voor samenhang in de vragen bij een tekst met het oog op samenvatten. Onze presentatie omvat drie delen:

een inleiding omtrent interactieve analyse en samenvatten;

een demonstratie van een dergelijke aanpak; een schriftelijke weergave van de door ons wenselijk geachte aanpak -de interactieve analyse top-down en bottom-up- is terug te vinden in Levende Talen (Hendrix/Hulshof, 1993). De analyse wordt in dat artikel gedemonstreerd met behulp van de tekst en de vragen van een recent examen tekstbegrip van het mavo;

vragen en discussie over de door ons voorgestane aanpak.

2 Van deelvaardigheden naar een procedure

Het onderwijs in leesvaardigheid op de. meeste scholen voor vwo, havo en mavo kan het best getypeerd worden als deelvaardigheidsonderwijs: teksten met vragen naar verwijzingen, betekenis, relaties tussen zinnen en alinea's, hoofdgedachte, probleem-

107