taalunieversum

Zoek in de bundels:

Uitgebreid zoeken » « overzicht alle bundels

inhoudsopgave
« vorige pagina |  pagina 109 van 262  | volgende pagina »
naar een andere pagina

studievaardigheid. Het gaat bij stap D immers om het opnemen in, uitbreiden of aanpassen van reeds bestaande kennis. De thematiek van de tekst staat bij stap D centraal. Vergelijk onze uitwerking voor taalkunde in Hendrix/Hulshof 1991.

Stap C

We zullen ons hier met stap C bezighouden en gaan er daarbij van uit dat de leerlingen al een behoorlijke training in deelvaardigheden hebben gehad. Er kan uiteraard niet zomaar met de door ons beoogde interactieve analyse begonnen worden, er is zeker een welbewust aangebrachte opbouw nodig om zover te komen.

Het didactisch traject, oftewel de longitudinale opbouw, kan als volgt zijn:

1. Training van deelvaardigheden, dat wil zeggen tekst met goed gekozen vragen als voorbereiding op samenvatten. Die training begint al vroeg, in het begin van de basisvorming. Er wordt toegewerkt naar het moment waarop leerlingen met de informatie uit vragen en antwoorden een samenvatting van de tekst kunnen maken. De top-down-vragen uit de examens vbo-mavo en havo zijn een goede illustratie van de aard van dergelijke vragen en zeer goed bruikbaar.

2. De geleide samenvatting als didactisch tussenstation. Kenmerkend is een nog sterke tekstafhankelijke oriëntatie: de kernpunten van de tekst worden in de opdracht in min of meer abstracte bewoordingen gegeven. De leerlingen vullen die kernpunten als het ware met de concrete tekstinhoud op. Een voorbeeld van een dergelijke opdracht nemen we over uit Hendrix/Hulshof 1993: bij de tekst 'Kweekt de televisie analfabeten?' (examen mavo-D 1990) zou de opdracht voor de geleide samenvatting er als volgt uit kunnen zien:

Opdracht

In de tekst 'Kweekt de televisie analfabeten?' geeft de schrijver zijn mening over de invloed van de televisie op het lezen. Lees de tekst door en let daarbij op de hoofdgedachte en opbouw van de hele tekst.

Maak een samenvatting in maximaal .. woorden. Hierin moeten achtereenvolgens de volgende punten in hun onderlinge samenhang aan de orde komen:

1. het probleem dat de schrijver noemt en zijn mening daarover

2. het nieuwe uitgangspunt dat de schrijver kiest

3. het argument van de schrijver om andere opvattingen te weerleggen

4. de conclusie van de schrijver.

   3.   Interactieve analyse en samenvatting. De opdracht voor deze taak luidt eenvoudigweg: maak een interactieve analyse van de tekst. Hierbij past een toelichting:

Lees om te beginnen de tekst een keer aandachtig.

Aan de hand van de titel, de inleiding en het slot moet vervolgens worden vastgesteld wat de thematiek, het centrale probleem en de conclusie (c.q. oplossing) zijn van de tekst. Daarnaast moet enerzijds ter controle van de voorlopig vastgestelde thematiek, probleemstelling en conclusie (c.q. oplossing) en anderzijds met het oog op noodzakelijke gegevens voor een samenvatting, het middengedeelte van de tekst in de analyse worden betrokken.

•  Geef aan het einde van de analyse een (korte) evaluatie van de bevindingen.

•  Schrijf de samenvatting in maximaal .. woorden.

109