Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 7 | Zevende conferentie Het Schoolvak Nederlands (1994)

Bijdrage: Is het iets van een schaap, meester? (Ton Hendrix & Hans Hulshof)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

Ook moeten de leerlingen worden gewaarschuwd:

de opdracht heeft betrekking op een doorsnee tekst die -zoals zoveel teksten- wel eens geen perfecte opbouw kan hebben. Laat dat dan in je analyse ook duidelijk zien.

Kern van de interactieve analyse top-down/bottom-up vormt een schema met aandachtsturende richtvragen, dat is opgenomen aan het einde van deze tekst. Dit zijn tekstonafhankelijke vragen die de leerlingen helpen bij het proces van tekstanalyse. Dit schema biedt niet alleen de leerling houvast, maar is ook (voor de docent) een anker bij het beoordelen van de door de leerlingen uitgevoerde analyses. Eerst willen we nog drie punten kort bespreken:

de waarde van de interactieve analyse voor het samenvatten; de tekstsoorten-problematiek;

de wijze van instructie (hoe onderwijs je strategieën?).

Immers, met het maken van een samenvatting wordt de essentie van de tekst vastgelegd en kennis van tekstsoorten is daarbij niet alleen handig, maar zelfs bijna onmisbaar. Complexe taalvaardigheidstaken, zoals het uitvoeren van een interactieve analyse, moeten ook in hun totaliteit voor leerlingen gedemonstréérd worden als een systeem dat is opgebouwd uit eerder geleerde deeltaken. Dit zal de leerlingen tot een zelfstandige aanpak brengen en hen motiveren om goed en efficiënt te werken.

4 De interactieve analyse en de samenvatting

In de didactiek van het samenvatten komt het er in het bijzonder op aan leerlingen een adequate analyse-synthese techniek bij te brengen en hen te helpen een. voor de hand liggende, maar te beperkte alineagewijze en louter tekstvolgende aanpak te vervangen door een interactieve werkwijze. Dit is een manier van lezen waarbij in afwisseling van bovenaf en onderaf (tekstvoorspellend en tekstvolgend; anticiperend en integrerend) gelezen wordt.

Bij een tekstvolgende aanpak is het proces van betekenisgeven vooral bepaald door de waargenomen stimuli, zeg maar voor een gevorderde moedertaallezer de woorden zoals ze door de tekst gepresenteerd worden.

Bij een tekstvoorspellende aanpak mobiliseert de lezer de kennis die hij al heeft om het proces van betekenis geven te sturen. Die kennis kan bestaan uit kennis van de wereld voorzover relevant voor het tekstthema, maar ook uit kennis over teksten, tekstsoorten, of de beheersing van allerlei deelvaardigheden zoals het kunnen vaststellen van thema's en tekststructuur, opsporen van argumentatie en conclusies.

Het vertrekpunt en de nadruk van de interactieve analyse liggen uitdrukkelijk bij een top-down aanpak. Dit betekent dat - met kennis van hoe teksten in elkaar zitten -vanuit de titel, de inleiding en het slot van de tekst (met bijbehorende signalen als tussenkoppen, signaalaanduidende woorden, typografie enz.) moet worden vastgesteld wat de thematiek, het centrale, probleem en de conclusie (c.q. de oplossing) van de tekst zijn.

110