Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 7 | Zevende conferentie Het Schoolvak Nederlands (1994)

Bijdrage: Het geval Bora (Thomas Jager & Joop Wammes)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

baarbaar zijn vanuit de Turkse spelling, zoals

etalace   = etalage

you   = jou

wandaag   = vandaag

In het Turks wordt de letter c als dj, de v als een soort w, en de y als een j-klank uitgesproken. We kunnen constateren dat de interferenties in de loop van het schakeljaar zijn verdwenen op de i-problemen na. Er zou iets aan die hardnekkige i-problemen gedaan moeten worden, maar daar voorziet de taalmethode niet in.

Zoals gezegd kwamen er verder fouten voor die verklaarbaar zijn uit verstoord taalleren. Zo blijken meerlettergrepige woorden vaak het auditieve geheugen van Bora te veel te belasten, met als gevolg weglating van een lettergreep en/of verminking van het woord. Bijvoorbeeld:

overgen   = overgeven

gezelleing   = gezellig

internatsaloe   = internationale

Dit probleem, dat ook niet ongewoon is bij dyslectische leerlingen, laat zich remedieren met oefeningen waarin los en auditief aangeboden lettergrepen gesynthetiseerd moeten worden. Ook in deze ortho-didactische behoefte voorziet de methode niet.

Soms is zijn schrijfwijze auditief wel, maar visueel niet correct. Na analyse van zijn werkschrift kunnen we veel van dergelijke fouten vaststellen, zoals

automatis   = automatisch

menute   = minuten

Visuele woordbeeldoefeningen worden echter niet in de methode gegeven.

Ten slotte hebben we in zijn werkschrift naar fouten tegen de werkwoordspelling gezocht. Het leren spellen van werkwoordvormen blijkt volgens de docent bij Bora's klasgenoten redelijk succesvol te zijn, maar Bora blijft het gehele jaar zeer systematische fouten maken. Naast elkaar komen voor:

mijn moeder helpt -   mijn moeder bedoeld

ik help   ik bloedt

help jij ?   jij snijden

Het is duidelijk dat Bora de régel niet beheerst, en wellicht heeft hij meer baat bij een algoritmische aanpak. De methode voorziet hier echter niet in.

De verklaring: het is manifest dat het tweemaal heen en weer verhuizen tussen Nederland en Turkije een ernstige verstoring van het taalleren inhoudt. Zo beheerst Bora zelfs het technisch lezen niet voldoende, terwijl dat voorwaarde is voor het stillezen in de taalmethode van de brugklas. Bora mist basiskennis om tot een enigszins correcte werkwoordspelling te kunnen komen. In zijn handschrift ontbreekt aanvankelijk het onderscheid tussen kleine letter en hoofdletter. Afwezigheid heeft dus vele negatieve gevolgen voor zijn taalleren gehad.

In de traditionele diagnostiek (zoals hierboven) wordt het probleem onzes inziens ten volle bij de leerling gelegd. Maar het gaat om aansluiting. Het probleem kan met evenveel recht aan de andere kant gelegd worden: bij de taalmethode. De leerpsychologische gaps worden dan veroorzaakt door de taalmethode, omdat de methode niet goed aansluit bij de beginsituatie van de leerling.

137