Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 7 | Zevende conferentie Het Schoolvak Nederlands (1994)

Bijdrage: Integratie van eerste- en tweedetaalonderwijs in de onderbouw van het Voortgezet Onderwijs (Theun Meestringa)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

kunnen vangen'. Vangen wordt immers niet in de primaire, letterlijke betekenis gebruikt. Daar staat tegenover dat je door het vergelijken van overeenkomstige spreekwoorden in verschillende talen, los kunt komen van de letterlijke betekenis.

Nederlandse leerlingen zullen het al snel saai vinden als de docent nog eens gaat uitleggen wat het spreekwoord ook alweer betekent. Het is een serieus te nemen gevaar van integratie van eerste- en tweede-taalonderwijs, dat eerste-taalsprekers zich zullen vervelen als het steeds over reeds bekende zaken gaat. Maar een les 'interculturele taalbeschouwing' kan voor ieder iets bekends en iets nieuws bevatten. Als de opdracht niet alleen verlangt het goede woord in te vullen, maar ook een goede betekenisomschrijving vraagt, en als de leerlingen zulke opdrachten samen in overleg leren op te lossen3, dan worden veel gelegenheden gecreëerd waarop de diverse verschillen tussen leerlingen op een positieve wijze gebruikt kunnen worden. Door in interactie met elkaar op zoek te gaan en te blijven naar betekenissen, betekenisverschillen en -nuances leren leerlingen van elkaar (intercultureel doel), leren leerlingen samenwerken (vakoverstijgend doel) en krijgen de leerlingen effectief veel meer gelegenheid tot (doel- en taaltaak)gericht taalgebruik (vakdoel).

Werken met een taalleerlijn en een taalgebruikslijn in een integrale leergang zal zonder meer gevolgen hebben voor het voorbereiden, geven en evalueren van lessen, voor het didactisch handelen. Het onderwijs Nederlands zal duidelijker 'gemarkeerd' kunnen worden. Samenwerking van docenten en didactici Nederlands én Nederlands als tweede taal, van opleiders, onderzoekers, leerplan- en toets- en materiaalontwikkelaars én uitgevers is daarvoor nodig. Onder het motto: 'Vele handen maken ...'

Noten

  1. Instituut voor Leerplanontwikkeling SLO, Enschede. Dit artikel kwam tot stand met medewerking van Hilde Hacquebord, Maaike Hajer, Ton van der Linden, Jan Verbeek, Eric Wagemans en Theo Witte.

  2. Op aanvraag van de projectgroep NT2 is in maart 1993 bij de SLO een project Blauwdruk nt2/nt1 gestart om de mogelijkheden van integratie van eerste- en tweede-taalonderwijs te verkennen. Dit project heeft twee publikaties opgeleverd: een verslag van de leerplanconferentie van 21 en 22 april te Harder-wijk, waarmee het project gestart is (Meestringa en Wagemans 1993a). De eindpublikatie, waarvan een concept op 4 november in Utrecht besproken is, verschijnt als Nederlands zonder etnische grenzen.

  3. Groepswerk is voor geïntegreerd T1- en T2-onderwijs niet alleen vanwege het 'negociating of meaning' van groot belang. Goed gestructureerd groepswerk is een uitstekende manier om leerlingen gelijke kansen te geven, leerlingverschillen niet te benadrukken en iets te doen aan de status van leerlingen (zie ook het SLIM-project, dat staat voor Samen Leren In Multiculturele Groepen, van de HMN)

Literatuur

Bonset, H., M. de Boer en T. Ekens. Nederlands in de basisvorming. Een praktische didactiek. Muiderberg: Coutinho 1992

Lijmbach, B. e.a. Weet wat je leest. Groningen: Jacob Dijkstra 1990

Meestringa, T. & E. Wagemans. De integratie van eerste- en tweede-taalonderwijs. Enschede: SLO 1993a (Projectinformatie Nederlands vo-1, nummer 6)

Meestringa, T. & E. Wagemans. Concept Blauwdruk nt2/nt1. Enschede: SLO 1993b (Niet meer verkrijgbaar, alleen verspreid onder de deelnemers aan de slotconferentie op 4 november, te Utrecht) Meestringa, T., H. Hacquebord, M. Hajer, T. van der Linden, J. Verbeek, E. Wagemans & T. Witte. Nederlands zonder etnische grenzen. 's-Hertogenbosch: KPC/SLO 1994

Verbeek, J. Een leerplan Nederlands. Groningen: Wolters Noordhoff/SLO 1993 (In de serie: Bouwstenen voor de Basisvorming)

175