Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 7 | Zevende conferentie Het Schoolvak Nederlands (1994)

Bijdrage: SITA - systematische, interactieve tekstanalyse (Henk Bakker)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

2 Leesvaardigheid in het hbo

De aansluiting havo - hbo laat te wensen over, resulterend in hoge uitvalpercentages, vooral in het begin van de studie. In een recent rapport over instroomprofielen, opgesteld in opdracht van de HBO-Raad(1), worden in verband met de vakoverstijgende leesvaardigheid tekorten gesignaleerd op de volgende onderdelen:

doelgericht lezen;

hoofdpunten uit een tekst halen;

het zelfstandig lezen van handboeken;

strategisch aanpakken van de studiestof (globaal lezen, herhalend lezen, memoriseren); integreren (relaties nagaan, koppelen aan eerdere kennis);

zakelijk samenvatten.

Het betreft hier de mening van hbo-docenten die overigens naar het oordeel van de studenten zelf de lesstof in een te hoog tempo behandelen en de verstrekte informatie onvoldoende ordenen. In het belang van de student zou er zowel in het havo-mbo als in het hbo systematisch aandacht geschonken moeten worden, en niet alleen bij Nederlands, aan het toepassen van een goede strategische aanpak van studieteksten. Met een goede leesstrategie zullen aansluitingsproblemen niet meteen de wereld uit zijn. De problemen zijn complexer en niet te reduceren tot enkel een leesvaardigheidsprobleem, maar leesvaardigheid staat als studievaardigheid wel centraal.(2)

Q

Een effectieve en efficiënte leesstrategie voor studerend lezen kan met name voor havo'ers en mbo'ers in het hoger beroepsonderwijs een belangrijke bijdrage betekenen aan studiesucces. In havo/mbo wordt het tekstbegrip getoetst met behulp van tekstafhankelijke, tekstspecifieke vragen.3 Dat type vragen heeft zijn nut, maar levert nauwelijks een bijdrage aan het ontwikkelen van een zelfstandige, tekstonafhankelijke procedure voor tekstanalyse. En het is juist het zelfstandig kunnen onderscheiden van hoofd- en bijzaken, het kunnen samenvatten van langere studieteksten, dat in de eerste fase van het hbo van de studenten gevraagd wordt.

"De kern uit een stuk halen is moeilijk voor havisten: ze verzanden nogal eens in details." "De studenten klagen dat ze moeilijk hoofd- en bijzaken kunnen onderscheiden." "De studenten kunnen de hoofdpunten niet uit een tekst halen, ze lezen vooringenomen een tekst en trekken overhaaste conclusies." 4

Voor het studerend lezen kan een vernieuwd eindexamen leesvaardigheid voor het havo van groot belang zijn. Volgens het Eindverslag van de CVEN moeten 'de kandidaten bij het onderdeel Leesvaardigheid op basis van interpretatie en analyse:

  1. de beoogde effecten en de beoogde lezers aan te geven;

  2. tekstsoorten vast te stellen op grond van het belangrijkste schrijfdoel;

  3. onderwerpen en hoofdgedachten van teksten en tekstgedeelten te onderscheiden;

  4. de functie van tekstgedeelten te omschrijven;

  5. inhoudelijke en functionele relaties tussen tekstonderdelen te benoemen;

  6. de functies van stijleigenaardigheden te omschrijven;

  7. de functies van vormgevingsmiddelen aan te geven;

  8. belangrijke tekstspecifieke vragen te beantwoorden.

Bij het samenvatten wordt verwacht dat de kandidaten teksten en tekstgedeelten weten te reduceren tot de hoofduitspraken met de bijbehorende ondersteuning of

2