Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 7 | Zevende conferentie Het Schoolvak Nederlands (1994)

Bijdrage: Integratie van studievaardigheden in het schoolvak Nederlands (Simone Walvisch)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

Integratie van studievaardigheden in het schoolvak Ne-

derlands

Simone Walvisch*

'Bestudeer voor de volgende keer de tekst ...' is een opdracht die leerlingen vaak moeten noteren, bij welk vak dan ook. Hoe ze dat moeten aanpakken, wordt dan als bekend verondersteld: Maar het 'bestuderen' van teksten is een vaardigheid die aangeleerd moet worden. Hetzelfde geldt voor het maken van aantekeningen tijdens de les, het voorbereiden van een grammaticaproefwerk, het maken van een werkstuk en andere studievaardigheden. Waar moeten die aangeleerd worden, en hoe?

Aparte studielessen, op veel scholen ingevoerd met de Mammoetwet, blijken niet het gewenste rendement te hebben. Het vak Nederlands wordt ook wel aangesproken, maar het onderbrengen van (een deel van) studievaardigheden bij Nederlands biedt geen oplossing: ook dan passen leerlingen bij andere vakken niet toe wat ze bij het ene vak geleerd hebben. In de Basisvorming is opgenomen dat alle docenten hun leerlingen moeten bijstaan bij hun studietaken om te bereiken dat de _leerlingen optimaal profijt halen uit hun leeractiviteiten. Integratie van studievaardigheden in alle vakken lijkt de enige weg.

De wenselijkheid van integratie van studievaardigheden geldt ook bínnen het schoolvak Nederlands. In enkele schoolboeken wordt inmiddels een leesstrategie voor het lezen van zakelijke teksten aangeboden, maar voor leerlingen is dat nog geen leerstrategie: zij zullen niet gauw dezelfde of vergelijkbare stappen zetten bij het maken van een uittreksel, het maken van aantekeningen tijdens een video, enzovoort:

De leerlingen zouden een methodiek aangereikt moeten krijgen, waardoor ze zelfstandig hun leerstrategie kunnen bepalen. Die methodiek moet een eenduidige terminologie hebben om toepasbaar te kunnen zijn op de verschillende studievaardigheden: Hieronder zal ik een methodiek beschrijven en uitwerken voor de vaardigheden: het aanpakken van studieteksten, het maken van aantekeningen tijdens de les en het toepassen van grammaticaregels.

1 Een model voor het leerproces

Het volgende model, het algemeen handelingsschema, is een geschikt uitgangspunt voor het aanleren van een leerstrategie.1 Een volledig leerproces bestaat uit vier stappen:

  1. De leerling oriënteert zich op de leertaak,

  2. De leerling maakt een planning van de leertaak,

  3. De leerling voert de leertaak uit,

  4. De leerling controleert het proces en het produkt.

Ter toelichting: in de praktijk van het dagelijks leven weet een ieder die een fietsband

238