Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 7 | Zevende conferentie Het Schoolvak Nederlands (1994)

Bijdrage: Taalkunde in de basisvorming (Carl Brüsewitz & Marja Out)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

Gelukkig is er al onderzoek gedaan naar de grammaticale structuren en onderwerpen die in leergangen mvt voorkomen (Oud/Bouwens 1991). De onderwerpen zijn per taal bestudeerd. Van een vergelijking tussen de talen is geen sprake, maar het lijkt ons niet te ingewikkeld om met deze gegevens een overzicht te maken van alle grammaticale onderwerpen en structuren die in de eerste jaren in het voortgezet onderwijs bij de moderne vreemde talen aan de orde komen. Tot onze verbazing kwamen de onderzoekers trouwens tot de conclusie dat er per taal enorme verschillen zijn in het aanbod van grammaticale onderwerpen en structuren. Voor het Engels omvat het gemeenschappelijke corpus 49 van de in totaal 250 items die op één of meer scholen worden aangeboden. Bij Duits is de situatie nog extremer: 26 items van de 300 die voorkomen, komen op vrijwel alle scholen aan de orde. Frans zit ertussen in: 38 van 300. Je krijgt het vermoeden dat de selectie van grammaticale items niet altijd na centraal overleg heeft plaatsgevonden.

Het spreekt vanzelf dat samenwerking niet tot de grammatica beperkt hoeft te blijven. Ook de literatuur (zie de aanpak van Soetaert e.a. op deze conferentie) en de gespreksvaardigheid kunnen profiteren van een aanpak die taalvakoverschrijdend is. Neerlandici moeten maar eens af van het idee dat ze ten onrechte allerlei klussen als schrijf- en leesonderwijs ten bate van alle andere vakken, het opzetten en kunnen hanteren van gegevensbestanden en grammaticaonderwijs ten behoeve het mvt-onderwijs in hun maag gesplitst krijgen. Die klussen krijgen neerlandici namelijk zeer terecht op hun bordje. Moedertaalonderwijs staat niet ten dienste van zichzelf, maar van alle andere vakken die op school gegeven worden. Wat dat betreft vormt Nederlands een 'dienstverlenende' cluster met de vakken informatiekunde en wiskunde.

Noot

1. Zie bijvoorbeeld Goed Nederlands 1 (de zin, zinsdelen„ zinskern, lijdend voorwerp, meewerkend voorwerp, bijw. bep., werkw. uitdr.) en Nieuw Nederlands 3 vm (onderwerpzin, lijdend-voorwerpzin, bijw. en bijv. bijzin, samentrekking en betr. vnw.)

Literatuur

Goed Nederlands. Kerndoelen onder de loep, Jacob Dijkstra, Groningen 1993.

Bimmel, P., 'Leren leren in de basisvorming moderne vreemde talen', Levende talen 472 (1992), 297-304. Bonset, H. e.a., Moedertaaldidactiek. Een handleiding voor het V.O., Coutinho, Muiderberg 1981. Daems, Frans, 'Wat is basisvorming Nederlands?' in VONK 19, 4 (1990) 44-51.

Damsma, H. e.a., Taalbeschouwing als reflectiviteit, Enschede/Groningen 1985.

Frijn J. en G. de Haan, Het taallerend kind, ICG-publications, Dordrecht 1991.

Gelderen, Amos van, Taalbeschouwing wat is dat? [SCO-rapport 173, 3 dln.], Amsterdam 1988. Griffioen, J. e.a., Taalbeschouwing als reflectiviteit in de praktijk, Enschede 1987.

Jonghe, H. de, 'Spraakkunst uit het schoolboek' in VONK 18, 7 (1989), 374-381.

Kempen, G., 'Zinsontleding kan een exact vak worden' in: Levende Talen 483, oktober 1993, 459-462. Klein, M., 'De moderne taalkundige en zijn publiek' in: Levende Talen 461, 1991, 254-256. Kwakernaak, E., 'Ordeningsprincipes in de grammaticatraining met Du. als vb', Lev.Tln. 477, (1992). Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen, Advies over de voorlopige eindtermen basisvorming in het voortgezet onderwijs. Deel 8: Nederlands, DOP/Koninklijke van Poll, 's-Gravenhage 1989. Oud-de Glas, M.B. & F.Bouwens, 'Eng., Du. en Fa. in de eerste jaren van het v.o.', Lev. Tln 460, (1991). Pepermans, Jef, 'De gammele glamour van het grammatica-onderwijs' in VONK 18, 3 (1988), 120-138. Tordoir, A. en R. Damhuis, Grammatica en vreemdetalenonderwijs in de brugklas. Een onderzoek naar de aansluiting van het moedertaalonderwijs op het vreemdetalenonderwijs. (SCO-rapport 7) Amsterdam 1982. Verbeek, J., Een leerplan Nederlands, Wolters-Noordhoff, Groningen 1993.

56