Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 7 | Zevende conferentie Het Schoolvak Nederlands (1994)

Bijdrage: Teksttypen leren schrijven (Peter Burghouts)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

-een verslag van een interview met een Bosnische vluchteling. In zo'n tekst zullen ervaringen en emoties van binnenuit worden belicht. De lezer kan zich identificeren. -een emotioneel betoog, waarin hij een aantal gebeurtenissen beschrijft, tot actie oproept of een ethisch standpunt bepleit. In zo'n tekst zal het accent meer komen te liggen op normen en waarden. De lezer wordt daarop aangesproken.

De keuze van het teksttype is telkens een creatieve keuze: er zijn vaak meer mogelijkheden met ieder een verschillend effect.

3 Welke teksttypen voor eindexamen havo en vwo?

Soms is bij stelopdrachten voor het eindexamen havo en vwo het teksttype gegeven: 'Schrijf een beschouwing of een betoog.' Soms wordt de keuze voor een beschouwing, betoog of verhaal aan de kandidaat overgelaten. Dan staat er: 'Schrijf een opstel of een artikel'. Een enkele keer worden de termen beschouwing en betoog niet goed gebruikt, zoals in de volgende opdracht (vwo 1993, tijdvak 1).

(   ) Schrijf een beschouwing over vaderland, vaderlandsliefde en de bereidheid eventueel offers voor het vaderland te brengen. Ga daarbij onder andere in op een aantal van de volgende vragen. Is er sprake van door de moderne tijd achterhaalde gevoelens, en zo ja, is zo'n verandering historisch verklaarbaar? Heb je daar vrede mee? Of is het nationaal gevoel in wezen onaangetast, maar krijgt dat alleen op een andere manier gestalte.

Formuleringen als achterhaalde en Heb je daar vrede mee? wijzen erop dat een mening wordt gevraagd, net als de laatste vraag. Ik bepleit duidelijkheid.

In de praktijk van het eindexamen havo en vwo worden de volgende vijf teksttypen geschreven: informatieve tekst, beschouwing en drie soorten betoog, het emotionele betoog, het zakelijke en het verzoenende betoog. Ik zet telkens twee teksttypen tegenover elkaar en geef aan hoe de schrijver met het onderwerp omgaat. Op het einde van de paragraaf geef ik een overzicht waarbij ik ook de kenmerken van opbouw en stijl summier aangeef.

Informatieve tekst en beschouwing

Informatieve tekst: Daf in surséance

Wie en wat   De vrachtwagenfabriek DAF in Eindhoven heeft in

Waar en wanneer   januari 1993 surséance van betaling moeten aanvragen.

Waarom   Het bedrijf had een schuld van 3 miljard gulden en kon aan zijn verplichtingen niet meer voldoen.

Hoe   Een bedrijf vraagt dan bij de rechtbank opschorting van betalingsverplichtingen aan. Dat betekent, dat de schuldeisers hun vorderingen niet kunnen innen, omdat het bedrijf eigenlijk failliet is. De rechtbank wijst één of twee bewindvoerders aan. Die hebben het recht de goederen van het bedrijf te verkopen en met de opbrengst de schuldeisers - voor zover dat mogelijk is - uit te betalen. In de praktijk bekijken de bewindvoerders ook of het hele bedrijf failliet moet worden verklaard of dat er delen kunnen worden gered.

Het 'hoe' toegepast   Bij Daf werd de vrachtwagenfabriek gered, maar de DAF-lease maatschap

op Daf   pij, die een schuld had van meer dan een miljard gulden, werd failliet verklaard.

59