Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 7 | Zevende conferentie Het Schoolvak Nederlands (1994)

Bijdrage: De saaiheid van de lessen Nederlands (Ides Callebaut)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

De saaiheid van de lessen Nederlands

Ides Callebaut

Het allerbelangrijkste is leren je te verbazen. (Chomsky)

1 Een absurd probleem

Ik denk dat er weinig dingen zijn die zo verbazingwekkend, zo ongelooflijk en zo belangrijk zijn als wat wij, mensen, allemaal blijken te kunnen: taal gebruiken om te spreken, te luisteren, te schrijven en te lezen. Als we taalgebruik proberen te beschrijven, komen we nooit klaar. Niet alleen omdat het zo ontzettend ingewikkeld is, maar ook omdat we sommige aspecten nog altijd niet begrijpen. Nochtans zijn de lessen Nederlands, die toch over taal en taalgebruik gaan, vaak vrij saai. Ondraaglijk saai, vind ik. Plezier in de studie, zegt Cornelis Verhoeven, kost nochtans niets en zou dus toch aardig passen in een tijd van bezuinigingen.

Ik heb lange tijd geprobeerd die boodschap aan anderen door te geven en ondertussen heb ik ook geprobeerd die saaiheid in mijn didactisch denken en handelen te doorbreken. Ik stuitte daarbij op allerlei problemen waar ik in het begin geen rekening mee gehouden had. Ik heb daaruit de conclusie getrokken dat het niet voldoende is erop te wijzen hoe saai de Nederlandse lessen zijn en mogelijkheden aan te reiken om ze boeiender te geven. Om anderen te overtuigen moest ik die saaiheid ook bewijzen en verklaren. Dat heb ik dan ook geprobeerd.

2 Het probleem is niet: hoe kunnen we de lessen Nederlands boeiend maken, maar: hoe kunnen ze toch zo saai zijn?

Ten eerste heb ik, via het bijwonen van allerlei stagelessen, opgemerkt dat niet alleen de lessen Nederlands saai zijn. Het bleek dus geen probleem te zijn dat typisch is voor ons vak, maar een algemeen onderwijsprobleem. Ik ben dan bij allerlei mensen te rade gegaan en heb in de vakliteratuur geneusd, maar heb eigenaardig genoeg niet erg veel over dit probleem gevonden. Het lijkt me een van die zaken waar bijna niet over gesproken wordt en die daardoor juist zo erg zijn.

Sommigen stellen dat veel leerkrachten niet intelligent genoeg zijn om de fantastische complexiteit van de werkelijkheid te begrijpen en/of weer te geven. Anderen geven de schuld aan de domme leerlingen die niet snappen hoe boeiend onze lessen eigenlijk wel zijn. Men wijst er vaak op hoe moeilijk het is voor leerkrachten om te concurreren met de media. Collega's pedagogen wijten de saaiheid soms aan een tekort aan variatie in werkvormen. Waarschijnlijk is het onderwijs ook minder aantrekkelijk geworden omdat het zo toegankelijk is en tot op een vrij hoge leeftijd zelfs verplicht. Sommige leerkrachten geven de schuld aan het gebrek aan materiële mogelijkheden. Er zullen ongetwijfeld nog meer oorzaken zijn die deels waar, deels onbevredigend zijn, maar er is er één die ik bijna overal tegengekomen ben en waar gelukkig ook iets aan te doen is. Daar wil ik dan ook wat dieper op ingaan.

65