Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 7 | Zevende conferentie Het Schoolvak Nederlands (1994)

Bijdrage: Literatuurwetenschap, geschiedenis, historische letterkunde en het klaslokaal (E.K. Grootes)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

vreemdelingen. Plaats dit in de toenmalige situatie en laat men zich afvragen of dit het standpunt van Bredero geweest zal zijn. Hoe werkt een fictionele en bovendien dramatische tekst in zo'n geval? Wijs op de relatie tussen de enorme immigratie en welvaart in de 17de eeuw (zie Brumble in Spektator 1976).

Je zou TV-programma's waarin mensen hun leed etaleren kunnen terugkoppelen naar keuze tussen onderdrukken of spuien van emoties en daarbij teksten kunnen gebruiken uit het neostoïcisme rond 1600. Waarom was dat toen zo in de belangstelling? Zie bijvoorbeeld Coornherts Zedekunst over 'gelijkmoedigheid' of Hoofts prachtige brief aan Tesselschade van 6 juli 1624. Of vertel de plot na van Bredero's Rodderick ende Alphonsus en confronteer de lessen van de koren met hoe de leerlingen denken te reageren in overeenkomstige situaties.

Je zou de veel geciteerde uitspraak van Lubbers dat 'dit land ziek is', als uitgangspunt kunnen gebruiken voor een les over de gevaren van analogie-redeneringen, waarbij je laat zien dat de 'bewijskracht' ervan oorspronkelijk berustte op het oude wereldbeeld met zijn correspondentie-gedachte. Dit valt te demonstreren met voorbeelden uit de emblematiek, zoals emblemata van Cats met een moraal die voor ons dubieus geworden is.

Ik heb een paar voorbeelden gekozen uit de periode waarin ik zelf het meest thuis ben. Voor de achttiende eeuw is er materiaal van deze aard te vinden in het Bulkboek over de Verlichting dat Bert Paasman een paar jaar geleden heeft uitgegeven. Ik pretendeer geen kant-en-klare lesmodellen te geven, ik illustreer slechts een these dat je starten kunt met een poging de klas voor een vraag te interesseren en vandaar tot tekstbehandeling te komen die tenminste een facet van het literaire verleden voor de leerlingen kan belichten.

Literatuur

Voor het eerste gedeelte van mijn lezing ben ik sterk schatplichtig aan het stimulerende boek van Thomas Healy, New Latitudes. Theory and English Renaissance Literature. London etc. 1992. Verder heb ik aangehaald:

Rob Wolfs, 'Sara Burgerhart': een mozaïekspel zonder perspektieven? Spektator 15 (1985-86), p. 359-372. Carlo Ginzburg, The Cheese and the Worms. The Cosmos of a Sixteenth-century Miller. London 1980. Zie Idem, Omweg als methode. Essays over verborgen geschiedenis, kunst en maatschappelijke herinnering. Nijmegen 1988.

Stephen Greenblatt, Renaissance Self-Fashioning. From More to Shakespeare. Chicago, London 1980. Herman Pleij, De sneeuwpoppen van 1511. Literatuur en stadscultuur tussen middeleeuwen en moderne tijd. Amsterdam, Leuven 1988.

98