taalunieversum

26   Mark van Bavel

In dit pleidooi bouwen wij op volgende redenering : zo we als leraren een stem willen krijgen/hebben in de discussie over het vak en over de beleidsopties daarin, dan moeten we allereerst de domeinen die het functioneren en het welbevinden van de leraren Nederlands beïnvloeden, in kaart brengen. Het moet daarbij gaan om domeinen die de effectiviteit van het lesgeven en dus ook de vorming en het leren van onze leerlingen ten goede komen. Vanuit die inventaris moeten/kunnen we vaststellen aan welke discussiepunten en vragen we voorrang willen geven. Daarbij is het van belang te weten met wie we in discussie gaan/tot wie we onze vragen richten. Daartoe is het goed inzicht te hebben in de besluitvorming in onderwijs.

Als we onze stem nog sterker willen laten klinken, is het goed bondgenootschappen te sluiten met andere Vlaamse en Nederlandse vakverenigingen. En ons te inspireren op en te scharen achter de aanbevelingen die op de congressen van die verenigingen geformuleerd worden.

In de uitwerking van deze stelling geven we eerst een inventaris van de domeinen, vervolgens staan we stil bij een mogelijke strategie, waarbij we even ingaan op de manier waarop besluitvorming in onderwijs (soms) gebeurt. We eindigen met een stel aanbevelingen (punt 3), die mogelijke actiepunten kunnen worden. Gezien de tijd moeten we ons helaas beperken tot een opsomming, die niet altijd even veel diepgang kan hebben.3 We beginnen bij een afbakening van de domeinen.

1 Inventaris van (mogelijke) domeinen 1.1 Taakbelasting

Taakbelasting is een relatief gegeven. Voor Nederlandse oren klinkt onze werkdruk misschien zelfs futiel. Een voltijdse opdracht bedraagt in Vlaanderen: voor regenten 22 tot 24 lesuren, voor licentiaten 20 tot 22. Relatief dus.

We mogen evenmin vergeten dat men de taakbelasting van het eigen vak meestal bekijkt in vergelijking met andere vakken. En dat is het domein van collega's. Een teer punt dus.

Mijn stelling is dat een grote werkdruk het functioneren en welbevinden van leraren beïnvloedt. Leraren Nederlands ervaren die grote werkdruk op een tijdstip waarop het aantal lesuren Nederlands is afgenomen, het aantal correctietaken niet is verminderd, de tegemoetkoming van het bonus-uur voor correctie is verdwenen, en de leermiddelen niet zijn toegenomen. Dat kan wegen op de effectiviteit van de lessen Nederlands, op de creatieve aanpak van het vak, op de procesbegeleiding in dienst van het leren van de leerlingen en op een minder valide en betrouwbare evaluatie van o.m. vaardigheden, wegens vaak grote klasgroepen.

Bij het verhogen van de werkdruk zijn de volgende factoren in het spel: