taalunieversum

Schoolboeken Nederlands in Vlaanderen   39

lingen van beroepsafdelingen bijv. is het begrijpen van de standaardtaal al een hele opgave. Teveel nadruk op het gebruik ervan kan tot verzet leiden.

Maar is het bijvoorbeeld acceptabel dat leerlingen ASO in het zesde jaar van de humaniora, ook uit de sterkste richtingen, zich in de Nederlandse les niet van de standaardtaal kunnen bedienen ? Is het acceptabel dat leerlingen aan de leraarskamer vragen : 'Mijnheer ga je ne keer kijken als mijnheer De Windt daar is ?' Is het acceptabel dat Vlaamse politici in een discussie op de televisie de gij-, jij- en u-vorm door elkaar halen ? Of dat heel wat leerkrachten in Vlaanderen tot niet meer dan regionaal taalgebruik in staat zijn in hun lessen ? Wat acceptabel is hangt sterk af van de ingesteldheid tgov. taal en taalnorm en vooral van de kennis die de taalgebruiker heeft van zijn taal. Is die geïnformeerd ? Heeft die ten minste een referentiepunt om iets al of niet acceptabel te noemen ?

1.3 Expressie

Waarom wordt expressie als een aparte doelstelling omschreven ? Is niet elke taaluiting expressie ? Zou niet elke taalles uitdrukking moeten zijn van allerlei gedachten, emoties, verlangens, overtuigingen enz. ? Wanneer expressie van de eigenlijke taallessen wordt losgemaakt, zegt dat een en ander over die taallessen. Er is natuurlijk een speciale plaats in te ruimen voor artistieke expressie, maar in wezen zijn alle taallessen voortdurend expressie. Gelukkig is de expressie nu weer geïntegreerd in de lessen zelf.

In het leerplan voor de tweede graad staat : 'Aandacht voor het aspect expressie is bij elke taalactiviteit van de leerlingen geboden. Het maakt van elke handelingssituatie deel uit. Vooral bij spreken en schrijven.' Dit onderschrijf ik. Anderzijds heb ik nog in geen enkele cursus vreemde talen een aparte sectie expressie gezien.

1.4 Grammatica

Volgens het leerplan voor de eerste graad heeft grammatica drie verschillende doelen : (a) verhoging van de taalvaardigheid (met inbegrip van de spelling), (b) hulp bieden bij het aanleren van vreemde talen, (c) bijbrengen van juiste denk-en redeneerwijzen (cognitieve vorming).

En dan volgt de boude bewering : 'Met betrekking tot doel (a) is er afgezien van spelling voor leerlingen van 12 à 14 jaar nog maar nauwelijks wat te bereiken. Grammatica lijkt voor de verhoging van de taalvaardigheid pas een rol te kunnen spelen als het om de produktie en/of interpretatie van ingewikkelde, meestal geschreven tekstsoorten gaat.' Deze stelling wordt in het leerplan van de tweede graad herhaald. Ze wekt bevreemding. In de lessen Engels, Duits en Frans wordt grammatica in schriftelijke en mondelinge context aangeboden. De bedoeling is taalfuncties te illustreren, die dan worden ingeoefend in allerlei taalsituaties, mondeling zowel als schriftelijk.