Doorzoek alle bundels

Zoek in de bundels:
Uitgebreid zoeken »

Bundel 8 | Achtste conferentie Het Schoolvak Nederlands (1995)

Bijdrage: Schoolboeken Nederlands in Vlaanderen (Geert Claeys)
Download deze bijdrage in PDF-formaat »

Recognized HTML document

Schoolboeken Nederlands in Vlaanderen   41

der, onder 'Inzichten m.b.t. taalgebruik en teksten', o.m. taalvariatie, situationele varianten (registers), verhouding algemene taal en dialect. De taalbeschouwing is in de schoolboeken duidelijk het zwakke broertje. In ieder geval in verband met beschouwingen omtrent taalvarianten : dialect, regionaal, Vlaams Nederlands, Noordnederlands Nederlands, standaardtaal. Er zijn geen voorbeelden van allerlei registers op cassette of video, die ontleed zouden kunnen worden. De leerlingen moeten zelf registers 'nabootsen'. De vraag is of ze dat kunnen.

Hier zou ik een lans willen breken voor taalvergelijking i.p.v. taalbeschouwing en taalzuivering. Als men niet in termen van taalzuivering, maar in termen van taalvergelijking zou denken, zou er helemaal niets te bestraffen zijn. Er is geen behoefte aan 'zuivering', maar aan duiding : dit is regionaal, dat is standaard, dit hoor en lees je meer en meer; dat hoor je alleen in Vlaanderen, dit zeggen ze nu ook in Nederland; dit hoor je alleen in Nederland enz. Daarom zou een deel van de luisteroefeningen moeten bestaan in het beluisteren van voorbeelden op cassette en vooral op video, waarin taalgebruik in een sociale context wordt aangeboden. De soapserie Familie (VTM) bijv. biedt mooi materiaal om Vlaams Nederlands te illustreren. Dit kan dan vergeleken worden met een Nederlandse soap en de taalvarianten kunnen worden nagegaan. De nieuwsberichten op de Vlaamse en de Nederlandse zender kunnen hiervoor dienen evenals de talloze praatprogramma's op beide zenders. Hier hoor je mensen daadwerkelijk registers gebruiken in natuurlijke context en hoor je de verschillen. Ik denk hierbij o.m. aan het gebruik van :

  • gij / jij / u

  • modale werkwoorden : willen, zullen, moeten, hoeven (en gaan !)

  • voegwoorden bij indirecte vragen

  • voorzetsels

  • voornaamwoordelijke bijwoorden (richting bijv.)

  • werkwoordelijke eindgroep

  • uitspraak.

2 Cultuur

In het VVKSO-leerplan voor de eerste graad staat niets over cultuurvergelijking Vlaanderen – Nederland als doel van het vak. In de leerplannen tweede en derde graad gaat men hier wel op in. Naast haar communicatieve, conceptualiserende en expressieve functie heeft de taal ook een socialiserende functie en dient zij om aan cultuuroverdracht te doen. Hieronder wordt uitdrukkelijk gesteld : 'In Vlaanderen is dat een Nederlandse cultuur, het weze dan met eigen Zuidnederlandse accenten. Toch moet het héél-Nederlandse, dat verdragrechtelijk in de Nederlandse Taalunie gestalte kreeg, ruime kansen krijgen. En eigenlijk is die Nederlandse cultuur ook maar een onderdeel van een grotere Europese cultuur, die op haar beurt in toenemende mate een onderdeel vormt van een grote, mundiale cultuur.'