taalunieversum

Schoolboeken Nederlands in Vlaanderen   43

voor het vak Nederlands : leren leren moet via elk vak worden ontwikkeld; leren luisteren komt ook elders aan bod; notities nemen gebeurt in alle lessen en overal kan daar aandacht aan worden besteed. Doelstellingen als zich bewust zijn van de houdingen, hindernissen en subjectieve factoren bij luisteren en spreken gelden ook voor andere talen. Het objectieve of subjectieve gehalte van een tekst onderkennen gebeurt ook in de les geschiedenis of in de les godsdienst. Hiermee wil niet gezegd zijn dat die doelstellingen niet ook in het vak Nederlands op hun plaats zijn, maar ze zijn niet specifiek voor dat vak. (Eén schoolboek zet o.m. het leren waarnemen als doelstelling van Nederlandse lessen voorop. Het biedt dan een paar oefeningen aan die respectievelijk in de biologieles en in de aardrijkskundeles thuishoren.)

In het schoolvak Nederlands zouden de betere kennis en beheersing van de zich steeds verder ontwikkelende Nederlandse taal voorop moeten staan. Er zou telkens weer op gewezen moeten worden hoe woorden en zinsstructuren in Vlaanderen en in Nederland precies worden gebruikt, wat regionaal is en wat standaard. Grammatica en taalbeschouwing moeten echt in dienst staan van communicatief taalonderricht. Allerlei registers zouden via mondelinge en schriftelijke documenten moeten worden belicht.

Daarnaast zijn de kennis en de waardering van de culturen waarin de taal wordt gesproken van groot belang. Stereotiepen over Vlamingen en Nederlanders moeten worden besproken, de werkelijke verschillen moeten worden aangeduid en waar mogelijk verklaard. Nu dreigen deze aspecten te verdrinken in de vloed van andere doelstellingen. Ik pleit dus uitdrukkelijk voor het centraal stellen van de Nederlandse taal en de culturele context waarin ze functioneert. Ik doe dit te meer uit bekommernis voor de toekomst van het Nederlands. Het is al tot in den treure herhaald : de wijze waarop in Vlaanderen met de taal wordt omgegaan, wekt de ergernis op niet alleen van beroepsmisvormde leraren Nederlands, maar evenzeer van anderstaligen die zich in Vlaanderen via het Nederlands verstaanbaar willen maken. Het schoolvak Nederlands draagt onvoldoende bij tot betere taalbeheersing en tot het bewustzijn dat er 21 miljoen Nederlandssprekenden zijn.

Literatuur

Geert van Istendael, Het Belgisch labyrint of De schoonheid der wanstaltigheid, De Arbeiderspers, Amsterdam 1989 (7e druk 1990).

Paul Van Hauwermeiren en Femke Simonis, Waar Nederlands de voertaal is, Nederland- en Vlaanderenkunde, J. Van In, Lier-Brussel 1990 (2e druk 1993). Deze en de vorige publikatie bevatten heel veel bibliografie.