taalunieversum

Leerlingen becommentariëren elkaars schrijfprodukten   63

Uiteindelijk zijn dus slechts twee van de zes beoordelingen echt geslaagd te noemen. Twee zijn matig tot goed van kwaliteit. De resterende twee zijn ronduit slecht. De resultaten weerspiegelen vrij goed mijn intuïtief oordeel over de kwaliteit van de leerlingbeoordelingen in de zesdejaarsklassen. Hoewel, als ik het geheel bekijk, heb ik de indruk dat de steekproef nog een ietwat te rooskleurig beeld geeft. Ik heb met dit mini-onderzoekje uiteraard niet de minste wetenschappelijke pretentie. Ik ben me er heel goed van bewust dat de gegevens niet veralgemeend mogen worden. Maar ik leer er wel van :

• de adequaatheid (= volledigheid en juistheid) van de leerlingencommentaar moet niet te hoog worden ingeschat; die commentaren maken de beoordeling van de leerkracht allerminst overbodig;

• de meeste leerlingen hebben blijkbaar onvoldoende achtergrond om schrijf-produkten van hun medeleerlingen adequaat te beoordelen. We kunnen ze dat natuurlijk niet kwalijk nemen. Ze missen de opleiding en de ervaring daartoe. Dit mag absoluut geen reden zijn om niet te werken met leerlingcommentaren in de klas. Wel integendeel, ik zie het evaluatieformulier en het werken ermee precies als een van de instrumenten om aan de schrijfvaardigheid van de leerlingen te werken. Meer hierover later.

• een aspect dat vijf van de zes keer inadequaat (= onjuist of onvolledig) werd beoordeeld is de correctheid (14: zinsbouw, woordkeuze, spelling, stijl).

Uit de evaluatiegesprekken met de leerlingen bleek dat zij het niet altijd even gemakkelijk vonden om commentaar en meer bepaald negatieve kritiek te geven op het werk van hun medeleerlingen. Leerlingen vroegen zich soms af hoever ze hierin konden gaan.

4 Besluit

Het beoordelingsmodel kan in zijn geheel slechts optimaal/efficiënt gebruikt worden in de derde graad van het secundair onderwijs (vijfde en zesde jaar van het voortgezet onderwijs). De reden hiervoor is dat leerlingen slechts dan enigszins vertrouwd zijn (zouden moeten zijn) met de deelvaardigheden die erin aan bod komen. Dat belet niet dat onderdelen ervan al eerder kunnen worden geïntroduceerd, namelijk telkens als de deelvaardigheden die eraan vasthangen in een bepaalde klas worden ingeoefend.

De kwaliteit van de leerlingencommentaar varieert zeer sterk van leerling tot leerling. Toch kan ik alleen maar besluiten dat deze manier van werken de moeite loont, en wel om de volgende redenen :

• de leerlingen krijgen inzicht in aspecten die met tekstkwaliteit te maken hebben; tekstkwaliteit wordt op die manier beter bespreekbaar, ook in de communicatie leerkracht-leerling (de bespreking van een beoordeling van de leerkracht);

• de leerlingen raken vertrouwd met een set van criteria waaraan ze zelf hun schrijfprodukten kunnen toetsen én waarvan ze weten dat de leerkracht ze