taalunieversum

66   Hilde van Looveren

2 Lessen en nadenkoefeningen

Er zijn drie soorten lessen te onderscheiden : voorbereidende lessen, commentaarlessen en commentaarverwerklessen. In de voorbereidende lessen wordt theorie over teksten schrijven behandeld. De schrijfopdracht wordt verkend, de informatie over het onderwerp wordt bestudeerd, de leerlingen schrijven een 'zelfportret', een klad of ontwerp en een eerste netversie. In de commentaarlessen lezen en becommentariëren leerlingen elkaars opstellen met formulieren en vervullen ze allerlei andere commentaaropdrachten, zoals het markeren van publiekgerichte zinnen, het onderstrepen van hoofdzinnen in alinea's enz. In de commentaarverwerklessen moeten de leerlingen de commentaar van drie medeleerlingen ordenen en samenvatten, er een keuze uit maken en die keuze beargumenteren, een herschrijfplan opstellen en hun eerste netversie herschrijven tot een definitieve versie.

De leerstof is cumulatief. In de eerste schrijfronde worden instructieteksten over doel- en publiekgerichtheid behandeld, in de tweede over structuur en betrouwbaarheid, in de derde over nieuwswaarde en taalgebruik. De vierde schrijfronde is, zoals gezegd, een synthese : de zes aspecten worden hièr bijeengebracht tot een stappenplan.

Behalve voorbereidende lessen, commentaargeef- en -verwerkactiviteiten van leerlingen (waarvan alle schriftelijke neerslag in een ringmap bewaard wordt) zijn er ook enkele nadenkoefeningen. Nadat de leerlingen hun eerste netversie geschreven hebben, formuleren ze een antwoord op de vraag : 'Wat vind ik van mijn eerste versie en hoe verliep het schrijfproces deze keer ?' (Nl) Als de leerlingen drie opstellen van medeleerlingen gelezen hebben, geven ze antwoord op de vraag : 'Wat ben ik wijzer geworden van het lezen van andermans opstellen ?' (N2) Als zij daarna de opstellen becommentarieerd hebben, schrijven ze over de vraag : 'Wat ben ik wijzer geworden door het becommentariëren van andermans opstellen ?'

Een voorbeeld van een schrijfronde is te vinden in het Schrijfboek van Gert Rijlaarsdam.

3 De evaluatie

Mappen. – De leerlingen leveren na elke schrijfronde hun map in. Met behulp van het controleformulier (dat u achter in Schrijfboek aantreft) beoordeel ik de mappen. De map moet volledig en ordelijk ingeleverd worden, meteen nadat de definitieve versie geschreven is. Wanneer leerlingen tijdens lessen opdrachten uitvoeren, grijp ik ook wel eens de kans om het zelfportret, de nadenkoefeningen die ze al gemaakt hebben, te lezen. Ik beperk dan mijn commentaar. Ik maan de leerlingen wel sterk aan om het verloop van de cursus te respecteren, en elke deelopdracht te maken wanneer dat moet. Het ingevulde controleformulier gaat in de map van de leerling. Bij de controle van een volgende ronde vergelijk ik