taalunieversum

Zoek in de bundels:

Uitgebreid zoeken » « overzicht alle bundels

inhoudsopgave
« vorige pagina |  pagina 15 van 312  | volgende pagina »
naar een andere pagina

Exemplarisch werken met oude teksten, 'Jan van Beverly'

   4.3   De receptie van de tekst

We versmelten de historische horizon met de hedendaagse door een inhoudelijke en een structureel-thematische vergelijking van het oude verhaal met een 'hedendaagse' tekst/versie: 'Vader Sergius' van Tolstoj, en een recente verfilming ervan door de Taviani's   sole anche di notte'. (Zie ook de bijlage.)

We hebben tot dusver getracht de actualisering van het verhaal en de historisering te verzoenen toen we het verwachtingspatroon, de eerste ervaring met de tekst van onze leerlingen hebben aangevuld met historische informatie. Dat moet leiden tot inzicht in en ervaring met wat in de oude tekst gelijkt op onze ervaring (het tijdloze aspect) en met wat ervan verschilt (het tijdelijke aspect). In die actualisering van de ervaring kunnen we de doorwerking van de tekst naar nu betrekken:

1. de tekst wordt kennelijk niet meer geïnterpreteerd en besproken; dat wijst erop dat we niet te maken hebben met een canon-tekst (R.T. Segers stelde op HSN-7 dat van canonteksten een sterke exegese bestaat en dat er de dag van vandaag nog over gepubliceerd wordt);

2. er is nog wel interesse voor de thematiek en de motieven van het verhaal in andere kunsten: het zojuist genoemde verhaal van Tolstoj en de film van de gebroeders Taviani. Die gaan wel niet helemaal terug op Jan van Beverley, maar vertonen een vrij grote verwantschap. Zij zijn zeker geïnspireerd door gemeenschappelijke oude verhalenstof, waarschijnlijk door het 'oerbeeld' van de heremijt, zoals Athanasius dat beschrijft in 'Het leven van de H. Antonius' (Bartelink 1993. Met de verhalen van de woestijnvaders raken we volgens Bartelink de wortels van de Europese cultuur). Dat oerbeeld leeft verder in de stof van het `Vaderboek' (zie De Vooys en Van Oostrom). Vermengd met de stof van de 'historische' Jan van Beverley bij Bede, lijkt dat te resulteren in 'ons' verhaal. Misschien is het verhaal van Tolstoj beïnvloed door een variant van het exempel, bijvoorbeeld door de Franse versie, het mysteriespel 'Le Miracle de Saint-Jean le Paulu' (d.i. de behaarde) of de Italiaanse `La Storia di Giovanni Boccadoro' (Boekenoogen 1903 en Debaene 1977).

   4.4   Europeaniseren

Een andere manier om die doorwerking te volgen is ze ruimtelijk te situeren. Allerlei primaire en secundaire teksten, schilderijen,

15