1.1 Wat is het Gemeenschappelijk Europees Referentiekader?

Het Gemeenschappelijk Europees Referentiekader verschaft een gemeenschappelijke basis voor de uitwerking van lesprogramma's, leerplanrichtlijnen, examens, leerboeken en dergelijke in heel Europa. Het beschrijft op alomvattende wijze wat taalleerders moeten leren om een taal te kunnen gebruiken voor communicatie en welke kennis en vaardigheden zij moeten ontwikkelen om daarbij doeltreffend te kunnen handelen. De beschrijving omvat ook de culturele context van taal. Verder definieert het Referentiekader vaardigheidsniveaus waarmee de voortgang van leerders levenslang kan worden gemeten in iedere fase van het leerproces.

Het Gemeenschappelijk Europees Referentiekader is bedoeld om de belemmeringen weg te nemen in de communicatie tussen deskundigen die werkzaam zijn op het gebied van moderne talen, belemmeringen die voortkomen uit de verschillen tussen de onderwijsstelsels in Europa. Het reikt de middelen aan waarmee onderwijsbestuurders, materiaalontwikkelaars, docenten/leerkrachten en hun opleiders, exameninstanties, enzovoort, zich kunnen bezinnen op hun huidige werkwijze, hun inspanningen in perspectief kunnen plaatsen en deze beter kunnen coördineren - om te waarborgen dat zij voorzien in de reële behoeften van de leerders voor wie zij verantwoordelijk zijn.

Door een gemeenschappelijke basis te bieden voor de expliciete beschrijving van doelstellingen, inhoud en methoden, vergroot het Referentiekader de doorzichtigheid van lesprogramma's, syllabussen en kwalificaties, waarmee het de internationale samenwerking op het gebied van de moderne talen bevordert. De beschikbaarheid van objectieve criteria om taalvaardigheid te beschrijven vergemakkelijkt de wederzijdse erkenning van kwalificaties die zijn behaald in verschillende leeromgevingen en komt daardoor de mobiliteit in Europa ten goede.

De taxonomische aard van het Referentiekader betekent onvermijdelijk dat wordt getracht de enorme complexiteit van de menselijke taal hanteerbaar te maken door taalcompetentie uit te splitsen in afzonderlijke componenten. Dit stelt ons voor psychologische en pedagogische problemen van enige diepte. Communicatie doet een beroep op de hele mens. De in dit document onderscheiden en geclassificeerde competenties gaan op complexe wijze interactie aan tijdens de ontwikkeling van ieders individuele persoonlijkheid. Als sociaal wezen vormt elk individu betrekkingen met een uitdijende cluster van overlappende sociale groepen die samen zijn identiteit bepalen. In een interculturele benadering is een van de centrale doelstellingen van taalonderwijs het bevorderen van de positieve ontwikkeling van de gehele persoonlijkheid en het identiteitsbewustzijn van de leerder in reactie op de verrijkende ervaring van alles wat anders is in taal en cultuur. Het is aan de docenten/leerkrachten en de leerders zelf om de vele onderdelen weer te integreren tot een zich gezond ontwikkelend geheel.

Het Referentiekader beschrijft ook 'deelkwalificaties'. Deze kunnen worden gebruikt wanneer een beperktere taalkennis is vereist (bijvoorbeeld meer luister- dan spreekvaardigheid) of wanneer er weinig tijd beschikbaar is voor het leren van een derde of vierde taal en wellicht betere resultaten haalbaar zijn door bijvoorbeeld meer te mikken op herkenning dan op onthouden. Formele erkenning van dergelijke 'deelvaardigheden' helpt de meertaligheid te bevorderen doordat een ruimer scala van Europese talen wordt geleerd.