4.4.4 Bemiddelende activiteiten en strategieën

Bij bemiddelende activiteiten is de taalgebruiker niet bezig zijn of haar eigen betekenis uit te drukken, maar treedt hij of zij eenvoudigweg op als intermediair tussen gesprekspartners die elkaar niet rechtstreeks kunnen verstaan – gewoonlijk (maar niet uitsluitend) sprekers van verschillende talen. Voorbeelden van bemiddelende activiteiten zijn mondeling tolken en schriftelijk vertalen, maar ook het samenvatten en parafraseren van teksten in dezelfde taal, wanneer de taal van de oorspronkelijke tekst onbegrijpelijk is voor de beoogde ontvanger, bijvoorbeeld:

4.4.4.1 mondelinge bemiddeling:

• simultaan tolken (conferenties, vergaderingen, officiële toespraken, enz.);
• consecutief tolken (welkomsttoespraken, rondleidingen, enz.);
• informeel tolken:
  • voor buitenlandse bezoekers in zijn of haar eigen land • voor moedertaalsprekers in het buitenland
  • in sociale en transactionele situaties voor vrienden, familie, klanten, buitenlandse gasten, enz.
  • van aanwijzingen, menu's, bekendmakingen, enz.

4.4.4.2 schriftelijke bemiddeling:

• exact vertalen (bijvoorbeeld contracten, juridische en wetenschappelijke teksten, enz.);
• literair vertalen (romans, drama, poëzie, libretto's, enz.);
• de kern samenvatten (kranten- en tijdschriftartikelen, enz.) binnen T2 of van T1 naar T2;
• parafraseren (gespecialiseerde teksten voor leken, enz.).

4.4.4.3 Bemiddelingsstrategieën weerspiegelen manieren om te voldoen aan de eisen van het gebruik van eindige bronnen om informatie te verwerken en gelijkwaardige betekenis vast te stellen. Het proces kan enige voorafgaande planning vergen om bronnen te organiseren en te maximaliseren (achtergrondkennis ontwikkelen; ondersteuning zoeken; een woordenlijst maken), en de overweging hoe de taak die wacht moet worden aangepakt (behoeften van de gesprekspartner bepalen; grootte van de interpretatie-eenheid kiezen). Tijdens het proces van tolken, annoteren of vertalen moet de bemiddelaar vooruit kijken naar wat er volgt en formuleren wat zojuist gezegd is, waarbij hij of zij over het algemeen jongleert met twee verschillende 'brokken' of interpretatie-eenheden tegelijk (vooruitzien). Hij of zij moet nota nemen van manieren van uitdrukken waarmee zijn of haar woordenlijst kan worden uitgebreid (mogelijkheden en equivalenten opmerken), en eilanden van betrouwbaarheid construeren (voorgevormde brokken) die verwerkingscapaciteit vrijmaken voor het vooruitzien. Anderzijds moet hij of zij technieken gebruiken om onzekerheid te overwinnen en mislukking te vermijden – terwijl het vooruitzien doorgaat (kloven overbruggen). Evaluatie vindt plaats op communicatief niveau (overeenstemming controleren) en op linguïstisch niveau (consistentie van taalgebruik controleren) en leidt, zeker bij schriftelijk vertalen, tot herstel door middel van het raadplegen van naslagwerken en van mensen met kennis op het betrokken gebied (verfijnen door raadplegen van woordenboeken of thesaurus; experts of bronnen raadplegen).

• Planning
  • Achtergrondkennis ontwikkelen;
  • Ondersteuning zoeken;
  • Een woordenlijst maken;
  • Behoeften van de gesprekspartner bepalen;
  • Interpretatie-eenheid kiezen.
• Uitvoering
  • Vooruitzien: invoer verwerken en tegelijkertijd onvertraagd het laatste brok formuleren;
  • Mogelijkheden en equivalenten opmerken;
  • Kloven overbruggen.
• Evaluatie
  • Overeenstemming van twee versies controleren;
  • Consistentie van taalgebruik controleren.
• Herstel
  • Verfijnen door raadplegen van woordenboeken of thesaurus;
  • Experts en bronnen raadplegen.

Toelichtende schalen zijn nog niet beschikbaar.