u bent hier: nt2-beginnersdoelen » Veelgestelde vragen
2.1 Vragen over maatwerkhoeken - algemeen
2.2 Vragen over cursusopzet maatwerkhoeken
2.3 Vragen over cursusorganisatie maatwerkhoeken
2.4 Meer informatie over maatwerkhoeken
Je kunt echter ook maatwerk leveren door met je lesinhoud in te spelen op de rollen die cursisten (willen) opnemen in de maatschappij. Over deze vorm van maatwerk vind je informatie op deze website.
Anderstalige cursisten nemen verschillende rollen op in de samenleving. De ene cursist is vooral bezig met de opvoeding van de kinderen, een andere cursist staat thuis in voor het beheer van de papieren. Nog een andere cursist runt een eigen zaak of is op zoek naar werk. Bij die verschillende rollen hoort ook een specifieke taalvaardigheid.Met rolgericht maatwerk kom je tegemoet aan de leerbehoeftes die uit die rollen voortvloeien. Werken met rollen is belangrijk voor cursisten omdat ze direct het verband zien tussen wat ze op de cursus leren en de taal die ze in het werkelijke leven nodig hebben. Ze zijn daardoor gemotiveerder, leren efficiënter en haken minder snel af.
Wanneer je weet welke rollen je cursisten belangrijk vinden, kun je op verschillende manieren tegemoet komen aan hun leervragen:In de catalogus zijn de rollen verder onderverdeeld in subrollen. Zo vind je bijvoorbeeld bij de rol beheerder gezinsadministratie en huisvesting de volgende subdomeinen:
Ook voor cursisten die (nog) geen welomlijnd beeld hebben van hun leerbehoeften of die geïnteresseerd zijn in 'algemeen Nederlands' is het zinvol om met rollen te werken. maatwerkhoeken zijn daarvoor de meest geschikte werkvorm.
Door rolgebonden taken uit te voeren binnen het kader van een algemene cursus kunnen de cursisten hun leervragen verkennen en aanscherpen. Het is daarbij geen enkel probleem als cursisten Nederlands willen leren om zich te kunnen redden in verschillende situaties. Ze kunnen in opeenvolgende maatwerklessen meerdere rollen uitproberen.
Voor een groep met heterogene rolkeuze is de methodiek maatwerkhoeken de aangewezen werkvorm. Als in je klas bijvoorbeeld ouders, werkenden, werkzoekenden door elkaar zitten, kunnen zij toch elk aan hun rol werken via hoekenwerk. Volwassenen beginnen vaak om heel uiteenlopende redenen met een cursus Nederlands. De ene cursist wil de gezinsadministratie kunnen beheren en met de dokter of de school van de kinderen kunnen communiceren, terwijl de ander zich in het Nederlands wil kunnen redden in een opleiding, bij het zoeken van werk en tijdens vrijetijdsbesteding.Hoe meer je kunt inspelen op de verschillende rollen die cursisten opnemen of willen opnemen in de samenleving, hoe relevanter het cursusaanbod voor hen wordt. Als je de cursisten in de les taken aanbiedt die aansluiten bij hun behoeftes, bouwen ze competenties op die ze onmiddellijk buiten de klas kunnen gebruiken. Ze zijn gemotiveerder, leren efficiënter en haken minder snel af.
Hoe je die maatwerkhoeken organiseert, welk materiaal je er kunt gebruiken en hoe je als lesgever de cursisten begeleidt en hun werkzaamheden registreert, lees je in de handleiding van maatwerkhoeken.
Er zijn inderdaad dingen die je samen kan doen en waar alle cursisten, onafhankelijk van de rol die ze willen opnemen, bij gebaat zijn. Dit kun je organiseren door een deel van de week aan deze taken te werken.Er zijn echter ook taken die specifiek bij een bepaalde rol horen. Die kunnen een plaats krijgen in de maatwerkhoeken, waar niet iedereen dezelfde taken krijgt. Ook in deze taken komen dezelfde doelen aan bod als in het algemene aanbod, maar dan ingebed in een voor de cursist relevante context.
Als je maatwerk invult met maatwerkhoeken, doet de grootte van je centrum er niet toe. Je organiseert maatwerk op niveau van de klasgroep. Bij maatwerkhoeken hoef je de samenstelling van je klasgroepen niet te beperken tot één of enkele op voorhand bepaalde rollen. Je kunt dan in je klasgroep werken met de verscheidenheid van rollen die aanwezig is.Voor een klein centrum is het misschien wel moeilijker om te investeren in de ontwikkeling van geschikt materiaal. Centrumoverschrijdend werken bij materiaalontwikkeling kan die investering ook voor kleine centra lonend maken. Kijk bovendien ook eens naar het lesmateriaal dat gratis wordt aangeboden op deze site: de Doos op rollen.
maatwerkhoeken vragen vooral in het begin een extra investering, als je voor de eerste keer met maatwerkhoeken start. Zowel de uitwerking van voldoende materiaal als de sensibilisering van de leerkrachten vragen tijd en ruimte in het takenpakket.De Doos op rollen en de overzichten van rolgericht lesmateriaal in decatalogus NT2-beginnersdoelen bieden een leidraad voor de aanpak van je materiaalontwikkeling.
Het is raadzaam voor materiaalontwikkeling zoveel mogelijk overkoepelend te werken zodat niet elke individuele leerkracht van nul moet starten. Dat kan binnen het eigen centrum of in samenwerking met andere centra. Zodra deze fase achter de rug is, blijven maatwerkhoeken natuurlijk extra aandacht vragen van de individuele leerkracht bij de voorbereiding van zijn of haar les.
Werken met rollen is juist voor beginners heel interessant. Het is net door verschillende taken aan te bieden die aansluiten bij verschillende rollen dat leerders meer inzicht krijgen in wat een rol precies inhoudt en dat ze leren bij welke rollen hun behoeftes aansluiten. Vooral bij beginnersgroepen, waar de uitval vaak hoog is, is de motiverende kracht van maatwerkhoeken van cruciaal belang. Maatwerk is in het NT2-landschap een vlag die vele ladingen dekt. Wanneer je maatwerkhoeken op de agenda wilt plaatsen, is het van belang er een goede invulling aan te geven en eerst zelf ervaring op te doen. Anders bestaat de kans dat je idee van tafel verdwijnt onder het mom van 'dat doen we toch al lang?'Je kan ervaring opdoen door zelf een kleinschalig experiment op te zetten. Evalueer dit experiment nadien voor jezelf en eventueel met je cursisten. Met deze ervaring en het enthousiasme van je cursisten als vertrekpunt kun je gaan praten met je collega's en je coördinator. In de handleiding van maatwerkhoeken vind je bovendien videofragmenten om te laten zien hoe maatwerkhoeken in de praktijk worden toegepast.
Via maathoekenwerk kun je bijvoorbeeld één lesuur per week wijden aan rolgerichte activiteiten. Op die manier kom je tegemoet aan leervragen en behoeftes van de cursisten, zonder de controle te verliezen over de leerlijn in je reguliere programma.
In principe kun je op om het even welk moment met rolgericht maatwerk starten. Je moet wel eerst achterhalen welke rollen relevant zijn voor de cursisten in je lesgroep. Je kunt er voor kiezen om individuele gesprekken te voeren met je cursisten. Als dat in je centrum niet haalbaar is, kun je via de lesactiviteit rollen kiezen achterhalen welke rollen voor je cursisten relevant zijn. Deze activiteit is toegankelijk voor hoog- en laaggeschoolden en is afgestemd op beginners.Met deze lesactiviteit kun je de cursisten verschillende keuzes laten maken en die keuzes laten ordenen volgens belangrijkheid. Daarmee kom je tegemoet aan cursisten die nog geen duidelijk plan voor ogen hebben, flexibel zijn in hun rolkeuze en/of verschillende rollen tegelijk opnemen in de samenleving.
Het is niet noodzakelijk dat cursisten zich beperken tot één rol. Leerders kunnen gerust verschillende rollen uitproberen en daarna een keuze maken voor één of meer rollen. In het werkelijke leven kun je immers ook zowel opvoeder zijn als werkzoekende. Als je via maatwerkhoeken met rolgerichte activiteiten aan de slag gaat, is het geen probleem dat een cursist moeilijk kan kiezen voor één rol. Tijdens de vaste maatwerkhoekensessie die wekelijks terugkomt, kan de cursist immers van verschillende werkhoeken 'proeven'. Op die manier krijgt hij steeds beter zicht op wat er te leren valt in een bepaalde werkhoek. Ook kan hij zijn eigen leervragen steeds verder verfijnen.Het is de taak van de lesgever om de cursist hierbij te ondersteunen en vragen te stellen als: 'Is dit wat je wil leren?' , 'Vind je dit interessant?', 'Wat zou je nog meer rond dit onderwerp willen weten of leren?'
Er bestaat geen volledig uitgewerkte lesmethode voor maatwerkhoeken. Maar toch is er heel wat materiaal beschikbaar: Bestaat er toetsmateriaal voor al die rollen?
In de catalogus NT2-beginnersdoelen vind je naast overzichten van lesmateriaal ook verwijzingen naar toetstaken, bijvoorbeeld de 'Voorbeeldtoetstaken Richtgraad 1'. Verder zijn er geen specifiek rolgerichte toetstaken, tenzij de door centra ontwikkelde toetsen die binnen rolgerichte trajecten worden afgenomen.
Wanneer je op zoek bent naar rolgericht toetsmateriaal, raadpleeg dan ook de NT2-evaluatheek. Dit platform verzamelt allerlei toetsen en je kunt er zoeken op 'domein'. De verschillende 'domeinen' komen inhoudelijk grotendeels overeen met de 'rollen'.
De cursisten werken het best in groepen van minimum twee, maximum vier personen. Het is geen probleem om bijvoorbeeld twee werkhoeken rond dezelfde rolkeuze worden opgezet. In het lokaal moet voldoende ruimte zijn om de aparte werkhoeken te organiseren.
Op het einde van een maatwerkles kun je cursisten in een kort kringgesprek aan elkaar laten vertellen wat ze gedaan hebben en welke problemen ze ondervonden.
Meer tips over de organisatie van de maatwerkhoeken vind je in de handleiding van maatwerkhoeken.
Als lesgever heb je tijdens een maatwerkhoekensessie een coachende rol. Je zorgt voor het materiaal in de werkhoeken, zet de cursisten aan het werk en komt alleen tussen waar het nodig is. Je doet bijvoorbeeld mee in de groepjes of duo's waar je het minst ziet gebeuren, en ondersteunt en stimuleert de cursisten. Terwijl je door het klaslokaal circuleert, help je cursisten die vastlopen en kijk je taken na.Verder waak je over de rol zelf. Je checkt of iedereen weet waar hij mee bezig is en bij groepjes met weinig animo ga je na of cursisten wel echt interesse hebben voor een bepaalde rol. Je probeert de rol levendig voor te stellen en verduidelijkt een en ander.
Bij laaggeschoolde cursisten moet je zeker ook waken over de transfer van het geleerde naar het dagelijkse leven. Bijvoorbeeld door vragen te stellen als: 'wat heb je nu eigenlijk gedaan?', 'Wat kan je hiermee doen?', 'Waar kan je dit gebruiken?'
Als lesgever leg je je oor te luisteren bij de cursisten en verzamel je als het ware materiaal dat in een volgende maatwerkhoek aan bod kan komen. Je stimuleert ook de cursisten om documenten en situaties waar ze het moeilijk mee hebben mee te brengen naar de werkhoek. Op die manier leer je cursisten hun eigen leerproces mee in handen te nemen.
Meer informatie over de begeleiding van cursisten in maatwerkhoeken vind je in de handleiding van maatwerkhoeken.
De maatwerkhoeken nemen maar een beperkte tijd van je lesprogramma in beslag. De lijn in je cursus blijft dus bewaard. Verder werk je via de maatwerksessies aan dezelfde doelen als in je gewone cursus, maar nu binnen de context van de rollen. Doordat je dit elke week minstens één keer doet, zit daar voor cursisten na verloop van tijd ook een duidelijk herkenbare lijn in. Het registratieblad voor de lesgever helpt je bovendien een evenwichtige lijn te leggen in deze sessies. Het is geen probleem om je lesdoelen te halen met maatwerkhoeken. Ten eerste heb je naast de maatwerkhoeken nog de gewone lesmomenten - de maatwerkhoeken nemen maar een beperkt deel van de lestijd in beslag.Verder wijken de taken die je aanbiedt in de maatwerkhoeken niet af van het reguliere NT2-lesmateriaal. Ze komen uit bestaande cursussen en je werkt aan dezelfde doelen als gewoonlijk, maar nu binnen de context van een bepaalde rol. Ook als cursisten na verloop van tijd zelf met concrete leervragen komen, kun je die verbinden met deze doelen.
Ook binnen één rol kan je de doelen van een niveau halen. Een voorbeeld hiervan vind je bij het materiaal van het Huis van het Nederlands in Brussel. In de rolgerichte trajecten School en Ouders komen alle doelen van het basisniveau aan bod, binnen de context 'school'.
Voor de maatwerkhoeken voorzie je best één lesdeel van 1 tot 1,5 uur, bijvoorbeeld vóór of na de pauze in een lesblok van drie uur. Maatwerk kun je aanbieden zo vaak als je zelf haalbaar en wenselijk vindt, maar één keer per week een lesdeel is wel het minimum. Voor de cursisten is het registratieblad voor cursisten beschikbaar waarop ze kunnen aankruisen welke taken ze hebben gemaakt. Samen met de neerslag van hun taken vormt dat een logboek van het werk in de maatwerkhoeken. De taken kunnen ze thuis of op latere momenten in de cursus nalezen of gebruiken.Als lesgever kun je gebruik maken van het registratieblad voor de lesgever. Je noteert hierop de namen van de cursisten die binnen een rol aan een bepaald doel hebben gewerkt. Zo kun je vorderingen in kaart brengen en lacunes vaststellen, en daar rekening mee houden bij de keuze van taken voor de volgende sessie. Het overzicht is ook een goed vertrekpunt voor tussentijdse evaluatiegesprekken met de cursist.
