Juryverslag Genomineerden 2002:
Bredero Vertelfestival
Luisteren en Spreken
De Wereldklas
Leren Leren
Bredero vertelfestival
Hoe geef je leerlingen het plezier van vertellen mee? - Vertellen is een heel belangrijk onderdeel van mondelinge communicatie. Het Bredero College uit Amsterdam (NL) organiseert daarom elk jaar een groot Vertelfestival. In de maanden die eraan voorafgaan leren alle leerlingen uit de brugklas op een boeiende manier een verhaal te vertellen, leren ze te luisteren naar elkaar en overwinnen ze hun spreekangst. Het levert ontroerende, interculturele verhalen op en leerlingen met lef.
De jury is het erover eens dat het Bredero Vertelfestival een boeiend project is dat de mondelinge taalvaardigheden van brugklasleerlingen verbetert. Niet alleen leren de leerlingen hoe ze technisch een verhaal moeten opbouwen om het interessant te maken, ze leren ook nonverbale vaardigheden aan en ze leren te luisteren naar elkaar. Belangrijk vindt de jury dat het project de spreekangst van de leerlingen vermindert en dat het de leerlingen communicatief zelfzekerder maakt, het verbetert dus hun sociale competentie. Ook het feit dat de leerlingen via de verhalen meer over elkaar en over hun, vaak verschillende, culturele achtergronden leren, apprecieert de jury bijzonder. De jury is van mening dat het rendement van het project hoog is, mede omdat het breed geïmplementeerd is binnen de school.
Luisteren en spreken
Hoe verbeter je de communicatieve aanpak in het moedertaalonderwijs? - Mondelinge taalvaardigheid krijgt binnen het leerplan Nederlands steeds meer aandacht. De praktijk is nog wat anders… Leerkrachten zijn nog niet steeds even goed voorbereid op onderwijs in mondelinge vaardigheden. De werkgroep 'Luisteren en Spreken', een initiatief van leerkrachten en begeleiders Nederlands uit West-Vlaanderen (B), besloot zichzelf en anderen na te gaan scholen. Ze zette een nascholingskader op rond luister- en spreekonderwijs voor leerkrachten Nederlands met grote nadruk op nascholing aan de hand van hun eigen lesmateriaal. Het resultaat is een grote en nog steeds groeiende groep enthousiaste, betrokken en vakkundige leerkrachten.
De jury vindt het project 'Luisteren en Spreken' een indrukwekkend project dat door zijn helder concept en praktische bruikbaarheid een wezenlijke bijdrage levert aan de verbetering van het luister- en spreekonderwijs. Het project vormt een goed model om vernieuwing in het onderwijs Nederlands te introduceren en te ondersteunen. De jury is van mening dat het project breed geïmplementeerd is en een grote groep van leerkrachten bereikt. De jury is onder de indruk van het enthousiasme dat de nascholing opwekt. Het project komt dan ook tegemoet aan een reëel gevoelde nood tot ondersteuning bij de leerkrachten en doet dit op een vernieuwende en kwaliteitsvolle wijze.
De wereldklas
Hoe ondersteun je nieuwkomers bij hun integratie in het reguliere onderwijs? - Anderstalige nieuwkomers kunnen niet zondermeer in het reguliere onderwijs instromen. De Wereldklas van het Pallas Athene College uit Ede (NL) ondersteunt de nieuwkomers en helpt hen via een individuele leerweg stapsgewijs te integreren in het reguliere onderwijs. Zelfbewuste en trotse leerlingen, goede schoolresultaten en een geslaagde sociale integratie zijn het gevolg.
De jury is van mening dat het project 'Wereldklas' een heel mooi voorbeeldproject voor de integratie van anderstalige nieuwkomers is. Het project verdient brede navolging. Het onderwijs na de schakelklas, met Nederlands als kern, is zo georganiseerd dat de individuele ontwikkeling van de leerling centraal staat. De stapsgewijze aanpak zorgt er verder voor dat leerlingen zo snel mogelijk kunnen inpikken op het reguliere onderwijs en er dus geen te grote of extra barrières worden opgeworpen. De jury was bovendien bijzonder onder de indruk van de taalvaardigheid van de leerlingen en hun motivatie om de taal te leren en te gebruiken. Tevens vindt de jury het belangrijk dat dit project de eigenwaarde en het zelfbeeld van de leerlingen veel verhoogt, wat mede bijdraagt aan de verdere doorstroming naar het reguliere onderwijs.
Leren leren
Hoe verhoog je de leerbekwaamheid van leerlingen binnen en door middel van het vak Nederlands? - Leerlingen voorbereiden op het hoger onderwijs en op levenslang leren is niet alleen een zaak van kennisoverdracht. Leerlingen moeten ook leren zelfstandig te leren. Het Sint-Ritacollege uit Kontich (B) traint in de zes jaren van het secundair onderwijs van leerlingen de leerstrategieën; het vak Nederlands is de motor van het project. De uitkomst: leerlingen die hun leercapaciteit ten volle benutten.
De jury is het erover eens dat het project 'Het vak Nederlands in een leerkrachtige omgeving' een bijzonder sterk project is dat door subtiele eenvoud de leerlingen een reële voorsprong meegeeft, niet alleen door het verhogen van hun leerbekwaamheid maar evenzeer door de verbetering van hun taalvaardigheid. Het project ontwikkelt een gedegen pedagogisch model dat schoolbreed wordt uitgebouwd en waarbinnen leerlingen de vrijheid krijgen zelfstandig te leren leren maar waarbinnen toch voldoende structuur behouden blijft om het leerproces te begeleiden. De jury apprecieert de ervaringsgerichtheid van het project en het feit dat de socialiserende rol van de klas niet uit het oog wordt verloren. Door de heldere structuur van het project is het volgens de jury vruchtbaar over te brengen naar andere scholen.
Conclusie
De jury was, zeker na het bezoek aan de projecten, erg onder de indruk van de 4 genomineerden. Het was ook dit jaar niet gemakkelijk een winnaar te kiezen. De Taalunie Onderwijsprijs is nu eenmaal een Prijs en dus moest er wel één project als winnaar uitgekozen worden. De jury ziet bevestigd dat er ook in het secundair/voortgezet onderwijs veel goeds gebeurt rond het onderwijs in en van het Nederlands en hoopt dat de vier genomineerde projecten een inspiratiebron kunnen zijn voor andere scholen.
De jury heeft uiteindelijk unaniem beslist de Taalunie Onderwijsprijs toe te kennen aan het project 'Luisteren en Spreken' van de Werkgroep 'Luisteren en Spreken', een initiatief van leerkrachten en begeleiders Nederlands uit West-Vlaanderen (B).
De jury is van mening dat dit breed opgezette project een hoog niveau haalt op alle aspecten en criteria. Het degelijk uitgewerkte lesmateriaal en de bijhorende leerlijnen vormen een modelproduct van leerplanontwikkeling. Het materiaal is didactisch sterk, het is gedifferentieerd en geïntegreerd, via dwarsverbindingen in lesmateriaal en leerlijnen, in de schriftelijke vaardigheden, taalbeschouwing en literatuur. Het feit dat leraren zelf instaan voor de materiaalontwikkeling, dat collega's-leerkrachten het materiaal uittesten en bijsturen, en dat materiaalverspreiding gekoppeld is aan nascholing, vindt de jury een vernieuwend aspecten. Ook vindt de jury de nadrukkelijke keuze voor de vaardigheden luisteren en spreken belangrijk. De jury is tenslotte bijzonder onder de indruk van de implementatiegraad van het ontwikkelde materiaal wat te danken is aan het enthousiasme dat de nascholing opwekt. Het project is dan ook bijzonder doeltreffend: leerkrachten zijn zo gemotiveerd door het materiaal en de didactische principes uit de begeleidende nascholing dat ze het ook effectief gebruiken en verwerken wat het onderwijs Nederlands, en in het bijzonder het spreek- en luisteronderwijs ten goede komt.
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties
