taalunieversum

Direct naar menu
U bent hier: taalunieversum » onderwijs » onderwijsprijs »

De wereldklas

Taalunie Onderwijsprijs 2002

Get the Flash Player to see this player.

Hoe kunnen we anderstalige leerlingen die minder dan vier jaar in Nederland zijn zo snel mogelijk integreren in het gewone onderwijs? Op die vraag geeft de Wereldklas van het Pallas Athene College antwoord. De docent van de Wereldklas vangt de leerlingen tot 34 uur per week op voor een taalbad. Hoe beter de leerlingen het Nederlands beheersen, hoe meer lesuren zij doorbrengen in de gewone klas. Tot ze er definitief kunnen aanpikken.

Bekijk een reportage over dit project. (Als je het filmpje niet kan bekijken, download dan eerst Realplayer.)


School en omgeving
Aanleiding voor het project
Doelstellingen
Doelgroep
Opzet
Uitvoering
Middelen
Planning
Resultaten
Fanmail
Tip
Contactpersoon

School en omgeving

Het Pallas Athene College is een openbare scholengemeenschap voor mavo, havo en vwo in Ede (Gld). De school bestaat tien jaar en heeft twee vestigingen, die overigens geheel verschillend van aard zijn. De hoofdvestiging voor mavo, havo en vwo telt 530 leerlingen en staat in het westelijk deel van Ede. Daarnaast heeft de school nog een tweede vestiging. Die werd uitsluitend opgezet om Nederlandse les te geven aan asielzoekers uit een nabijgelegen groot opvangcentrum. Onder hen bevinden zich veel zogenaamde 'ama's', alleenstaande minderjarige asielzoekers.

Als gevolg van demografische veranderingen, de onderwijspolitiek en verhuizingen binnen de gemeente Ede, is het aantal leerlingen van de school teruggelopen van ongeveer 1000 in 1991 tot 530 nu (hoofdvestiging). Deze daling bleek wel een goede zaak voor de begeleiding, de informele en open sfeer en de ruimte binnen de school.

Als gevolg van de industriële geschiedenis van Ede telt de stad vrij veel allochtone inwoners. Van de leerlingen is gemiddeld 11 à 12 procent allochtoon. Het leerlingenbestand van de hoofdvestiging van het Pallas Athene College bestaat echter voor ongeveer een derde uit allochtonen, met heel uiteenlopende culturele achtergronden.

Aanleiding

Het Pallas Athene College heeft altijd vrij veel allochtone leerlingen in huis gehad die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen om met succes aan alle lessen in het gewone onderwijs te kunnen deelnemen. Het probleem stelde zich pas echt, toen de wens ontstond om ook gewoon onderwijs te geven aan de 'ama's' en andere jonge asielzoekers uit het nabijgelegen opvangcentrum, die lessen Nederlands hadden gevolgd in de nevenvestiging van de school. Uit deze behoefte is het idee van de Wereldklas ontstaan.

Doelstelling

De Wereldklas van het Pallas Athene College te Ede wil anderstalige leerlingen helpen om zo snel mogelijk en met succes in te stromen in het gewone voorgezette onderwijs op school. De leerlingen integreren zich daarbij stapsgewijs en op flexibele manier in het gewone onderwijs.

Doelgroep

De Wereldklas staat open voor anderstalige leerlingen vanaf 12 jaar die minder dan vier jaar in Nederland zijn. De school legt daarbij min of meer de nadruk op kinderen uit het nabij gelegen asielzoekerscentrum. Onder hen zijn er vrij veel 'ama's', alleenstaande minderjarige asielzoekers.

Opzet

Als voorbereidings- en doorschakelklas voor het voortgezet onderwijs wil de Wereldklas anderstalige leerlingen, die minder dan vier jaar in Nederland zijn, het gewone onderwijs helpen doorlopen. De leerlingen integreren zich daarin stapsgewijs en op flexibele manier.

Aanvankelijk verblijven zij 34 uur per week in de Wereldklas, in een eigen lokaal en met een eigen docent. Naarmate zij het Nederlands onder de knie krijgen, gaan zij steeds vaker de gewone lessen volgen. Op die manier volgen alle leerlingen een individueel leertraject, maar voor steun, begeleiding en hulp kunnen zij altijd terugvallen op de Wereldklas. Er is dus geen sprake van een klas die wordt afgezonderd van het gewone onderwijs.

De leerlingen nemen zo snel mogelijk (binnen ongeveer een maand) deel aan die lessen waarvoor een relatief beperkte kennis van het Nederlands nodig is, zoals lichamelijke opvoeding en handvaardigheid. Wiskunde, tekenen, studieles en informatica volgen al snel daarna, zodra de leerling een voldoende niveau heeft bereikt. Nederlands krijgen ze als basisvak in de Wereldklas. De mate van doorschakelen naar Engels of Frans is afhankelijk van de vraag of de leerlingen dat in hun eigen land hebben gehad (of zelfs als moedertaal). Zodra een leerling uit de Wereldklas definitief doorstoot naar een gewone klas, wordt aan een Nederlandse leerling gevraagd om hem te begeleiden.

Uitvoering

Leerlingen die van de Wereldklas gebruik willen maken, moeten aan de volgende criteria voldoen:

Instroming in de Wereldklas is het hele jaar mogelijk. Zo kunnen basisscholen die een intelligente allochtone leerling willen doorsturen naar het voorgezet onderwijs, maar die nog veel individuele begeleiding nodig heeft, steeds contact opnemen met het college. Een nieuwe leerling kan te allen tijde worden aangemeld voor een proeftijd van minimum twee weken in de Wereldklas. Daar wordt intensief met de leerling gewerkt. Vervolgens legt hij een aantal toetsen af. In overleg kan worden besloten dat de leerling zich in de Wereldklas een aantal weken gaat voorbereiden op de brugklas. Oudere leerlingen kunnen in de Wereldklas een programma op maat volgen en vervolgens doorstromen naar het schooltype dat bij hen past. In het begin verblijven de leerlingen 34 uur per week in de klas, waar ze zich vrijwel uitsluitend bezighouden met Nederlands.

Afhankelijk van het tempo van hun verdere (taal)ontwikkeling volgt een stapsgewijze overgang naar de andere vakken. Elke leerling volgt op die manier een individuele leerweg, maar kan steeds terugvallen op de flexibel georganiseerde Wereldklas als 'uitvalsbasis'. Hij kan er terecht voor extra uitleg, om de gewone toetsen te maken, om krantenartikels te lezen en te bespreken, om televisieprogramma's te bekijken en erover te discussiëren enz.

De feitelijke instroom en doorschakeling van de leerlingen verloopt in vijf stappen:

  1. De eerste periode
    In de eerste weken in de Wereldklas krijgen de leerlingen intensief les in Nederlands:
    • met schooltaalwoorden oefenen;
    • leesstrategieën aanleren;
    • een Nederlands woordenboek gebruiken;
    • een schoolagenda gebruiken;
    • wennen aan de variatie van het gewone lesrooster, ieder uur een ander vak;
    • de schoolregels leren kennen;
    • een speurtocht ondernemen door de school.

    De leerkrachten checken ook de kennis en vaardigheid van de leerlingen in wiskunde en vreemde talen. Vervolgens bekijken de coördinator en de mentoren van de gewone klassen in welke klas de Wereldklasleerling het beste past. In de gekozen 'mentorklas' wordt vervolgens een 'mentorleerling' gezocht, die de eerste weken de nieuwe leerling bijstaat op allerlei gebied. De reacties van de leerlingen in de Nederlandse klassen zijn altijd heel positief.

  2. De tweede periode
    Nu krijgen de Wereldklasleerlingen in de gewone Nederlandse klas bijvoorbeeld tekenen, Engels of Frans, lichamelijke opvoeding, informatica, wiskunde, studieles, muziek en techniek. De overige uren gaan zij terug naar de Wereldklas, waar ze een individueel programma volgen, met intensief Nederlands en werk uit de schoolboeken van de gewone klas. Ze kunnen er het huiswerk uit de gewone klas maken, of op verzoek van een vakdocent en onder begeleiding van de mentor aan een moeilijke opdracht werken. Leerlingen uit de Wereldklas hebben nooit een vrij tussenuur, maar gaan altijd terug naar de Wereldklas.

  3. Alleen nog vakondersteunend Nederlands
    Na enige tijd moet de leerling zijn huiswerk thuis maken. De Wereldklas biedt enkel nog hulp op het gebied van de Nederlandse taal. Voor vakgerichte studiehulp gaat de leerling naar de gewone studie- en huiswerkbegeleidingsuren.

  4. Overstap naar de andere vakken
    Zodra de taalvaardigheid van de leerling het toestaat, komen ook de vakken aan de beurt met een grote taalcomponent, zoals geschiedenis, aardrijkskunde en economie.

  5. Vervroegd examenpakket
    Oudere leerlingen die in een hoger leerjaar instromen, werken toe naar een vakkenpakket waarover zij uiteindelijk examen afleggen. Als de tijd het toestaat, volgen zij ook nog een ander vak.

Middelen

Materiaal
De leerkracht van de Wereldklas werkt met specifiek lesmateriaal voor anderstaligen.

Tijd
De Wereldklas volgt een eigen curriculum binnen de gewone schooltijd. Leerlingen blijven er één tot zes maanden en schuiven geleidelijk door naar de gewone klas.

Menskracht
De Wereldklas is volledig geïntegreerd binnen de school. Er is een eigen lokaal met een vaste docent/mentor. In de gewone klas wordt aan Nederlandse leerlingen gevraagd de Wereldklasleerling tijdens de eerste weken van zijn definitieve overstap te begeleiden.

Financiën
Voor de Wereldklas stelt de overheid geen extra middelen beschikbaar. Het Pallas Athene College moet het doen met de gewone financiering plus de normale bijdrage uit de 'cumi' faciliteiten (die voor het voortgezet onderwijs overigens beperkt zijn).

Planning

De Wereldklas is gestart in 1996 en maakt inmiddels deel uit van het 'normale' schoolsysteem. Het is echter gebleken dat de Wereldklas alleen goed functioneert als er (naast het gewone werkoverleg) veelvuldig informele contacten zijn tussen de vakdocenten en de docenten/mentoren van de Wereldklas. Bij deze contacten hoort ook het onderwijsondersteunend personeel, want zij hebben veel te maken met de leerlingen uit de Wereldklas en krijgen vaak weer andere dingen te horen dan de docenten en mentoren. Willen de leerlingen uit de Wereldklas slagen, dan is het ondersteunend personeel is onmisbaar.

Resultaten

In oktober 1996 zijn de eerste Wereldklasleerlingen begonnen met overschakelen naar de gewone klas. Zij waren behoorlijk zenuwachtig en bang uitgelachen te worden. Maar ze kwamen al snel terug met enthousiaste verhalen over de hulp van klasgenoten, het geduld van de docenten en het gevoel dat ze "best veel snapten". Ze bleken ook goed te begrijpen dat ze hard moeten werken om goede resultaten te behalen en dat ze heel veel tijd moeten investeren in hun huiswerk.

Vandaag stellen alle betrokkenen vast dat de opzet van de Wereldklas een groot succes is. De leerlingen stromen vrij snel door naar de gewone klassen: binnen één maand voor drie vakken, binnen zes maanden ongeveer 12 vakken. Terugkoppelen naar de Wereldklas blijkt een essentieel onderdeel voor de leerlingen, ze hebben er grote behoefte aan en het is vooral goed voor hun zelfvertrouwen in de Nederlands klas.

De reacties van de Nederlandse leerlingen variëren van heel behulpzaam gedurende de eerste maanden tot afgunst als de Wereldklasleerling de beste van de klas blijkt te zijn. De docenten zijn heel positief, zij vinden de Wereldklasleerlingen een aanwinst voor de gewone klas vanwege hun inzet en motivatie. Ook het respect dat de docent van de Wereldklasleerling ondervindt, wordt zeer gewaardeerd.

Kortom, het positieve effect van de structurele aanpak van de Wereldklas op de leerlingen en docenten is groot, de integratie in de Nederlandse klas verloopt erg plezierig, mede door het systeem van de mentorleerling en de inzet van het hele schoolteam.

Fanmail

- Uit het juryrapport voor de Onderwijsprijs Gelderland 2000:
"Een bijzonder project (..) dat terecht veel aandacht krijgt. […] Het Pallas Athene College is erin geslaagd de schakelklas tot een goed functionerend 'mechanisme' te maken, structureel verankerd in de school. […] Echt onderwijs op maat, aangepast aan de kwaliteiten en de mogelijkheden van de leerling. Geen onnodige scheiding met het reguliere onderwijs [..] Er wordt een indringend beroep gedaan op de 'binnenkomers' zelf, maar deze kunnen te allen tijde rekenen op ondersteuning door een hecht en eensgezind team, binnen en buiten de les. Bovendien worden ook de Nederlandse leerlingen betrokken bij de begeleiding. Leerzaam voor hen, goed voor de wederzijdse contacten. Het systeem blijkt goed te werken."

Tip

Een speciale schakelklas opzetten voor allochtone nieuwkomers is al met al een vrij ingrijpend proces. Dat is het geval voor zowel de betrokken school als de docenten en de leerlingen (nieuwkomers én klasgenoten). Het heeft alleen zin om zo'n schakelklas op te zetten als er een langdurige behoefte aan zal zijn, zoals in Ede het geval is door de nabijheid van een asielzoekerscentrum. Maar in zo'n geval leidt het ook tot goede resultaten en kan het waarschijnlijk worden uitgevoerd binnen bestaande regels en middelen. Wel zal zo'n schakelklas altijd een bijzonder beroep blijven doen op de vrijwillige inzet en betrokkenheid van allen die ermee te maken hebben. Maar dat vormt nauwelijks een probleem, want de 'beloning' blijkt in de praktijk groot te zijn!

Contactpersoon

Voor meer informatie over de Wereldklas kunt u contact opnemen met:
Marjon Daane
Pallas Athene College
Koekeltse Boslaan 21
6715 CW Ede
Telefoon: 0318-624500
E-post: pallas@introweb.nl
© Nederlandse Taalunie, 2000-2008 alle rechten voorbehouden
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties