taalunieversum

U bent hier: start » onderwijs » onderzoek »

Balans over leesstrategieën in het primair onderwijs.
Uitkomsten van de eerste peiling in 2005.
Moelands, F., I. Jongen, F. van der Schoot & B. Hemker
Arnhem: Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2007

» Download de volledige tekst van deze publicatie.

Vraagstelling
In dit onderzoek is gerapporteerd over de resultaten van twee peilingsonderzoeken bij leerlingen uit de bovenbouw van het basisonderwijs en sbo+-leerlingen. Sbo+-leerlingen zijn leerlingen uit het speciaal basisonderwijs met een vergelijkbaar leesvaardigheidsniveau als leerlingen van groepen 6, 7 en 8.

Specifiek zijn volgende aspecten onderzocht:

• Leesstrategieën in methoden voor begrijpend lezen.
  
  
• Passieve kennis van leesstrategieën.
  Passieve kennis betreft het kunnen herkennen van relevante leesstrategieën uit een opsomming van relevante en niet-relevante strategieën.
  
  
• Actieve kennis van leesstrategieën.
  Actieve kennis betreft het zelf kunnen noemen van relevante strategieën bij het lezen zelf.
  
  
• Voorspellend lezen in een gesloten toetsgedeelte waarbij leerlingen moeten bepalen uit welke paragraaf van een stuk tekst een bepaalde zin komt.
  
  
• Voorspellend lezen in een open toetsgedeelte waarbij leerlingen een keuze dienen te maken tussen twee zinnen die in een tekstfragment zouden kunnen voorkomen en die keuze dienen te motiveren.
  
  
• Samenhang tussen leesstrategieën en begrijpend lezen.

Conclusie

• Leesstrategieën in methoden voor begrijpend lezen
  In vier relatief vaak gebruikte methoden voor begrijpend lezen wordt expliciet aandacht geschonken aan leesstrategieën.
  
  
• Passieve kennis van leesstrategieën
  Het vaakst herkennen leerlingen de relevante leesstrategieën na het lezen (bv. samenvatten waarover de tekst ging), het minst vaak strategieën die horen bij de leesfase tijdens het lezen (bv. controleren en eventueel bijstellen van de voorkennis).
  
  
• Actieve kennis van leesstrategieën
  Ongeveer een vijfde van de leerlingen in jaargroep 8 kan geen enkele relevante strategie opnoemen, twee op vijf leerlingen noemt een of meer strategieën.
  
  
• Voorspellend lezen in een gesloten toetsgedeelte
  - De gemiddelde leerling in jaargroep 8 kan op een redelijk niveau voorspellend lezen in een gesloten toetsgedeelte.
  - Voor de meeste leerlingen in jaargroep 6 en sbo+ is een dergelijke taak nog te moeilijk.
  - Het formatiegewicht heeft een invloed: 1.25- en 1.90-leerlingen hebben een gelijke achterstand ten opzichte van 1.00-leerlingen. (formatiegewicht van een leerling geeft meer informatie over diens sociaal-economische achtergrond. Zo zijn 1.25-leerlingen arbeiderskinderen, 1.90-leerlingen kinderen met tenminste één ouder van niet-Nederlandstalige afkomst, 1.40-leerlingen schipperskinderen in internaat of pleeggezin en 1.70-leerlingen kinderen uit de reizende en trekkende bevolking. Het gewicht 1.00 wordt toegekend aan alle andere kinderen.)
  
  
• Voorspellend lezen in een open toetsgedeelte
  - Leerlingen kunnen met het jaargroepniveau in toenemende mate een passende argumentatie geven.
  - Ze tonen een toenemende vaardigheid om met beperkte tekstinformatie om te gaan en er is een toename in voorkennis over bepaalde onderwerpen.
  - Van de leerlingen in jaargroep 8 kan slechts iets meer dan de helft een passende argumentatie geven voor de keuze of een zin wel of niet in de tekst thuishoort.
  
  
• Samenhang tussen leesstrategieën en begrijpend lezen
  Er is een wisselende samenhang tussen leesstrategieën en begrijpend lezen:
  - Er is nauwelijks samenhang tussen actieve kennis van leesstrategieën en het begrijpen of interpreteren van geschreven teksten.
  - Er is wel een positieve samenhang met passieve kennis van leesstrategieën.
  - Nog sterker is de samenhang tussen het kunnen toepassen van leesstrategieën en beide aspecten van begrijpend lezen.
  - Verder is het kennis hebben van leesstrategieën toch een andere vaardigheid dan het kunnen begrijpen en interpreteren van geschreven teksten.

De beschrijvingen van de onderzoeken in het basisonderwijs uit de periode 2004 tot en met 2008 zijn geschreven door Emmelien Merchie, Ilse Sinnaeve, Hilde Van Keer en Johan van Braak. De eindredactie is uitgevoerd door Hilde Van Keer en Johan van Braak.

Site Navigatie

• taal
• onderwijs
• literatuur
• wereldwijd
• over taalunie

In deze rubriek

• Start onderzoek
• Databank
• Statistieken
• Publicaties
• Achtergrond

zoek binnen deze site