taalunieversum

U bent hier: start » onderwijs » onderzoek »

Cognitive development of fluent word reading does not qualitatively differ between transparent and opaque orthographies.
Vaessen, A., D. Bertrand, D. Tóth, V. Csépe, L. Faísca, A. Reis & L. Blomert
2010
p. 827-842
in: Journal of Educational Psychology, jrg. 102 , nr. 4

Zie ook Vaessen & Blomert (2010) en Vaessen (2010) voor andere publicaties over dit onderzoek.

Vraagstelling
In dit onderzoek is beschreven in welke mate de 'regelmatigheid' van een spellingsysteem van een taal een invloed uitoefent op het vlot leren lezen. Bij een onregelmatig spellingsysteem wordt een zelfde letter in het ene woord anders uitgesproken dan in het andere, wat het leren lezen moeilijker maakt. In de onderzoeksliteratuur zijn tegenstrijdige resultaten gevonden over de invloed van spellingsystemen op het vlot leren lezen. Ook ontbreekt informatie over de vraag of de invloed van het spellingssysteem verandert wanneer de leesvaardigheid van kinderen zich ontwikkelt.

In deze studie is een antwoord gezocht op de vraag hoe de cognitieve vaardigheden evolueren die nodig zijn om vlot te kunnen lezen in drie spellingsystemen (Hongaars, Nederlands en Portugees). De vier onderzochte vaardigheden omvatten:

• het klankbewustzijn (het besef dat een woord uit klanken bestaat),
• het snel kunnen benoemen van letters,
• het kunnen verbinden van letters aan klanken,
• het functioneren van het verbale werkgeheugen (het kunnen onthouden van klanken).

Conclusie
De resultaten tonen een verandering aan van de impact van klankbewustzijn (deze impact neemt af) en het snel kunnen benoemen van letters (deze impact neemt toe), wanneer de leesvlotheid toeneemt. Verder stellen de auteurs op basis van deze studie dat de cognitieve ontwikkeling van leesvaardigheden universeel is. Verschillen in spellingsystemen leiden niet tot andere cognitieve processen, maar wel tot een andere snelheid waarmee het vlot leren lezen verworven wordt.

Methode
In Hongarije, Nederland en Portugal zijn nationaal gestandaardiseerde testen afgenomen van 2244 leerlingen uit groep 3 tot 6.

Al deze kinderen legden individueel een leestest af waarbij ze woorden hardop moesten voorlezen (vaak voorkomende en weinig voorkomende woorden en pseudowoorden). Zowel de accuraatheid als de leessnelheid werden gemeten. De vier cognitieve variabelen werden als volgt gemeten:

• Klankbewustzijn:
  een pseudowoord met extra letters werd getoond. Het kind kreeg het pseudowoord te horen en moest de overtollige letters schrappen.
  
  
• Het snel kunnen benoemen van letters:
  letters, cijfers en afbeeldingen werden getoond en het kind moest die zo snel mogelijk benoemen.
  
  
• Het kunnen linken van letters en klanken:
  een klank werd afgespeeld en het kind moest uit vier letters de juiste kiezen. Daarnaast werd een klank afgespeeld en een letterreeks getoond en moest het kind aangeven of deze overeenkwamen.
  
  
• Het functioneren van het verbale werkgeheugen:
  een reeks klanken en lettergrepen werd afgespeeld en het kind moest dit in dezelfde volgorde herhalen.

Regressieanalyses werden uitgevoerd en scores werden gestandaardiseerd om onderling te kunnen vergelijken. Daarnaast werd een exploratieve factoranalyse uitgevoerd om de cognitieve variabelen te beschouwen als indicatoren voor de latente variabele 'leesvlotheid'.

De beschrijvingen van de onderzoeken in het basisonderwijs uit 2010 zijn geschreven door Goedele Verhaeghe, Hilde Van Keer en Johan van Braak. De eindredactie is uitgevoerd door Hilde Van Keer en Johan van Braak.

Site Navigatie

• taal
• onderwijs
• literatuur
• wereldwijd
• over taalunie

In deze rubriek

• Start onderzoek
• Databank
• Statistieken
• Publicaties
• Achtergrond

zoek binnen deze site