Zoek in de kennisbank

Trefwoorden

Bekijk vragen die handelen over specifieke thema's:


Thema: Hoe het probleem aanpakken?

Vraag:

Wat is taalgericht vakonderwijs?

Antwoord:

Taalgericht vakonderwijs is onderwijs waarin tegelijkertijd wordt gewerkt aan vakdoelen (bijvoorbeeld van aardrijkskunde, geschiedenis, ...) en aan taaldoelen die horen bij dat vak. Het idee erachter is dat taal, leren en denken onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Het verwerven van vakinhouden en het ontwikkelen van (vakspecifieke) taalvaardigheid gaat dan ook samen op.

Vooral voor taalzwakkere leerlingen is het van belang dat in vaklessen aandacht besteed wordt aan taalvaardigheidsontwikkeling. Immers: wanneer leerlingen de taal van het vak beter begrijpen, zullen ze ook beter de leerstof verwerven.

Toelichting:

Kennisverwerving en taalontwikkeling
Als leerlingen nieuwe leerstof verwerven, gebeurt dat altijd in taal. Het (vak)onderwijs bestaat uit (schoolboek)teksten, (mondelinge) instructies, discussies, presentaties, beantwoorden van vragen, enzovoort. Leerlingen hebben dus een bepaalde taalvaardigheid nodig om succesvol te kunnen zijn op school. Tegelijkertijd ontwikkelen leerlingen ook hun taalvaardigheid door nieuwe vakinhouden te leren: die wordt immers vaak in nieuwe taal aangeboden.

Als een leerkracht te hoge eisen stelt aan de taalvaardigheid en daarbij geen ondersteuning geeft aan leerlingen, bereiken de leerlingen de vakdoelen niet, én missen ze kansen om taalvaardiger te worden. Daarom zijn vakdoelen en taaldoelen onlosmakelijk verbonden.


Taalgericht vakonderwijs is 'constructivistisch'

Taalgericht vakonderwijs past daarmee in de constructivistische benadering van leren. Deze theorie gaat ervan uit dat leerlingen zelf nieuwe informatie verwerven door ontdekkingen te doen in de wereld om hen heen, en die nieuwe informatie te integreren in hun bestaande kennis. (Meer informatie over de constructivistische benadering vind je op taalsite.nl.)

Toegepast op taalleren betekent dit dat leerlingen niet alleen taal kunnen leren in de taallessen, maar ook nieuwe taal kunnen oppikken in de vaklessen, doordat ze met nieuwe informatie bezig zijn. Een rijke (taal)leeromgeving  biedt leerlingen de meeste mogelijkheden om zowel nieuwe vakinhouden als nieuwe taal te verwerven.


Content-based Language Learning
Taalgericht vakonderwijs is gebaseerd op de Content-based approach (Brinton, Snow en Wesche, 1989), uit de Verenigde Staten. In deze didactische benadering worden taaldoelen geïntegreerd met vakinhouden: ook in de vaklessen wordt gewerkt aan taalvaardigheid tegelijk met de verwerving van vakinhouden.
Er zijn vier vormen van de Content-based approach, waarbij een verschuiving zichtbaar is van de taaldocent naar de vakdocent:
  1. Het (vak)inhoudgerichte taalonderwijs: de (tweede-)taaldocent gebruikt materiaal uit de vaklessen om de taalvaardigheid van de leerlingen te vergroten;
  2. Het geschakeld vaktaalonderwijs: de taaldocent en de vakdocent werken samen bij het voorbereiden van de lessen, die ze afzonderlijk geven;
  3. Het taalbewust vakonderwijs: de vakdocent geeft naast de reguliere vaklessen ook aangepaste vaklessen, waar hij taalleerstrategieën aanbiedt die de leerlingen bij zijn vak kunnen gebruiken;
  4. Het taalgericht vakonderwijs: de vakdocent past de manier van lesgeven aan aan de behoeften van de (tweede) taalleerder, zowel met betrekking tot de manier van lesgeven als tot het taalaanbod.

Taalgericht vakonderwijs is dus de benadering waarbij de integratie van vakonderwijs en taalonderwijs het verst is doorgevoerd.


Taalbeleid

Taalgericht vakonderwijs krijgt de laatste jaren in Nederland steeds meer aandacht in de onderwijspraktijk. Het Platform Taalgericht vakonderwijs speelt hierbij voor het voortgezet/secundair onderwijs een belangrijke rol. In het basisonderwijs spreekt men eerder van geïntegreerd taal- en zaakvakonderwijs (Van Beek & Verhallen, 2004).

In Vlaanderen heeft de overheid inmiddels aandacht voor het thema (Vandenbroecke, 2007), maar het zal nog wel wat tijd nodig hebben voordat dit impact heeft op de onderwijspraktijk.

De toenemende aandacht voor taalgericht vakonderwijs past in de nieuwste ontwikkelingen binnen taalbeleid, waarbij nu ook vakdocenten betrokken worden bij de taalvaardigheidsontwikkeling van leerlingen.


Achtergrondinformatie
De volgende publicaties en bronnen bieden nog meer informatie over taalgericht vakonderwijs:


gerelateerde vragen:

  1. Is taalachterstand vooral een probleem in het vak Nederlands?
  2. Waarom moeten andere vakken betrokken worden bij de aanpak van taalachterstand?
  3. Wat is het verband tussen taalachterstand en onderwijsachterstand?

Specifiekere vragen:

  1. Hoe ziet taalgericht vakonderwijs er in de praktijk uit?
  2. Werkt taalgericht vakonderwijs?
Locatie van deze pagina op het internet: http://www.taalunieversum.org/onderwijs/taalforum/toon_vraag.php?vraagid=147