Woordenschat: achtergrondliteratuur
Literatuuroverzicht
Samengesteld door: Informatiecentrum Taal
Woordenschatuitbreiding bij anderstalige kinderen : stand van zaken in het
basisonderwijs
M. Verhallen
Amsterdam: Universiteit van Amsterdam, Instituut voor Algemene Taalwetenschap,
1991
147 p.: tabn., met lit. opg.
Sign.: 13109 C ; 3AB Ver ; Woordenschat
Om een beeld te krijgen van het woordenschatonderwijs op Nederlandse (basis)scholen is er onder leerkrachten een uitgebreid onderzoek opgezet. Deze publikatie bevat het verslag van dit onderzoek. Op basis van de verkregen inzichten zouden aanbevelingen kunnen worden gedaan voor een meer efficiente aanpak van woordenschatuitbreiding. De achterstanden op lexicaal gebied vormen vaak een van de grootste struikelblokken bij de leerstofoverdracht, zowel voor anderstalige kinderen als voor hun leerkrachten. Snelle uitbreiding van de Nederlandse woordkennis is uiterst noodzakelijk.
Besteladres:
Universiteit van Amsterdam, Instituut voor Algemene Taalwetenschap
Spuistraat 210, 1012 VT Amsterdam
tel: 020-5253864
The nature of vocabulary acquisition
edited by M.G. Mckeown, M.E. Curtis
New Jersey ; London : Lawrence Erlbaum Associates, 1987
192 p., met lit. opg. en index
ISBN 0898595487
Sign.: 13577 C ; 3AB Nat ; Taalontwikkeling
Dit boek behandelt de volgende vragen: Hoe ontwikkelt zich de kennis van woordbetekenis? Hoe kan de kennis van woordbetekenissen gestimuleerd worden? Zo komen aspecten als de grootte van de woordenschat, het testen van de woordenschat, het leren van woorden en het ontwerpen van een woordenschatprogramma aan bod.
Besteladres: Boekhandel
Woorden leren woorden onderwijzen : handreiking voor leraren in het
basis- en voortgezet onderwijs
M. Verhallen, S. Verhallen
Hoevelaken : Christelijk Pedagogisch Studiecentrum (CPS), 1994
309 p.: ill., met lit.opg. en bijln.
ISBN 90-6508-271-9
Sign.: 15405 C ; 3AB Ver ; Woordenschat
Leraren besteden minder systematisch aandacht aan uitbreiding van de woordenschat dan aan andere onderdelen van het leerplan. Het is voor leerlingen frustrerend als zij telkens moeten zoeken naar woorden. Geringe woordkennis werkt belemmerend bij hun taalcontacten. 'Woorden leren woorden onderwijzen' pleit voor een geïntegreerde aanpak, waarbij alle leerkrachten werken aan de woordkennis van leerlingen. Het behandelt de woordenschatdidactiek in basis- en voortgezet onderwijs stap voor stap.
Er worden meer dan honderd lesideeën gegeven voor taallessen, zaak- en praktijkvakken. Woordenschatuitbreiding heeft een positief effect op vrijwel alle onderdelen van de onderwijspraktijk. Het is hierbij belangrijk dat leerkrachten weten hoe leerlingen woorden leren en onthouden en hoe leerkrachten kunnen stimuleren dat leerlingen dagelijks hun woordenschat uitbreiden. Het boek is bestemd voor leerkrachten op alle onderwijsniveaus.
Besteladres: Boekhandel
Prijs: 29,75 (2002)
Evaluatie-onderzoek Taalplan kleuters
S. Bongenaar, L. Bos . - Amsterdam
Universiteit van Amsterdam, Instituut voor Taalonderzoek en Taalonderwijs Anderstaligen
(ITTA), 1996
180 p.: ill., met lit.opg.
ISBN 90-75491-10-7
Sign.: 16584 C ; 3AF Bon
In dit Evaluatie-onderzoek van Taalplan kleuters is allereerst onderzocht wat het programma te bieden heeft. De opbouw, de uitgangspunten, het aantal woorden, de invulling van de lessen, en de didactische aanwijzigingen in de verschillende onderdelen van het programma, worden kritisch besproken aan de hand van recente opvattingen over tweede-taalverwerving.
Daarnaast is de praktijk van 'Taalplan kleuters' onderzocht en is het effect van werken met 'Taalplan kleuters' gemeten, door het afnemen van woordenschattesten. De resultaten van dit uitgebreide onderzoek staan in deze publikatie beschreven, gevolgd door een aantal aanbevelingen.
Besteladres:
ITTA (taalbeleid Nederlands voor anderstaligen)
Spuistraat 210, 1012 VT Amsterdam
tel.: 020-5253844
fax: 020-5252911
internet: www.itta.uva.nl
Prijs: 16,- ex. btw (2001)
Woordenschat en taalonderwijs aan allochtone leerlingen
R. Appel, A. Vermeer
Tilburg : Tilburg University Press, 1997 (Studies in meertaligheid ; 9)
125 p. : ill. met lit. opg. en bijln.
ISBN 90-361-9897-6
Sign.: 13652 9 C ; 3AB App ; Woordenschat
De achterstand van allochtone leerlingen in het basisonderwijs is voor een groot deel te wijten aan hun geringe woordenschat in het Nederlands. Om die woordenschat te vergroten hebben is een onderwijsprogramma voor groep 1 tot en met 4 opgezet.
In dit boek worden de resultaten gepresenteerd van een onderwijsexperiment dat aan de invoering van dit programma was gekoppeld, voorafgegaan door een meer algemene schets van het taalonderwijs voor allochtone leerlingen en hun onderwijsprestaties. Eveneens wordt nader ingegaan op de noodzaak tot uitbreiding van de woordenschat van allochtone leerlingen. Daarna worden de mogelijkheden in het reguliere taalonderwijs, recente inzichten in de didactiek, en de resultaten van een aantal woordenschatonderzoeken besproken. Tenslotte worden de voornaamste bevindingen samengevat en worden enige perspectieven op verbetering van het taalonderwijs geschetst.
Besteladres: Boekhandel
Prijs: 17,00 (2001)
Lexicale ontwikkeling in het Nederlands van autochtone en allochtone kleuters.
H. Strating-Keurentjes
[s.l.] : [s.n.], 2000 . - 173 p.
Proefschrift Katholieke Universiteit Brabant
ISBN 9074029132
Sign.: 18677 C ; 3AB Str ; Woordenschat
Autochtone kinderen leren de meeste woorden van jongsaf aan thuis. Allochtone kinderen daarentegen moeten hun Nederlandse woordenschat vooral op school zien op te bouwen. Uit dit onderzoek naar de lexicale ontwikkeling van kleuters blijkt dat allochtone kleuters fors minder Nederlandse woorden kennen dan hun autochtone leeftijdgenootjes. De achterstand is de laatste jaren wel afgenomen.
De groei van de Nederlandse woordenschat bij allochtone kleuters is zodanig dat zij aan het eind van groep 2 gemiddeld uitkomen op een omvang die autochtone kleuters al een het begin van groep 1 hebben: tussen de 3200 en 3500 woorden. Het verschil met autochtone kleuters bedraagt dan ruim tweeduizend woorden, ofwel bijna twee leerjaren. Daarnaast komt uit het onderzoek een tussengroep tevoorschijn. Die bestaat uit een aantal autochtone kleuters die telkens lage scores op woordenschattaken behaalt, overeenkomend met de toplaag van de allochtone kleuters
Besteladres: Boekhandel
Project woordenschat : materiaal voor de intern begeleider en schoolbegeleider
schooljaar 2000-2001 / Expertisecentrum Nederlands
Nijmegen: Expertisecentrum Nederlands, 2000
Losbladig systeem
Sign.: 18770 C ; 3AG Exp
De leerkrachten op de projectscholen en volgscholen van het project woordenschat werken in de praktijk met verschillende prototypen. Prototypen zijn voorbeelden van goed taalonderwijs, met leerdoelen, activiteiten en uitgewerkte voorbeelden. Leerkrachten kunnen zelf de inhoud van de activiteiten verder bepalen. De prototypen vormen dus geen complete methode. Tijdens scholingsbijeenkomsten worden de prototypen nader toegelicht en komen de noodzakelijke leerkrachtvaardigheden aan de orde. In deze map het materiaal voor het eerste prototype: Woordenschatuitbreiding met prentenboeken en voorleesverhalen.
Evaluatie Project Lees-Wijzer 2000-2001
Den Haag : HCO, 2001
24 p. (Leeswijzer)
Sign.: 18634 4 C ; 3AF Pro
Het project Lees-Wijzer is in het begin van het schooljaar 2000-2001 van start gegaan. De doelstelling van het project is scholen een grote impuls te geven om te werken aan het verbeteren van onderwijskansen. Als ingang daarvoor is gekozen voor woordenschatonderwijs en begrijpend luisteren/lezen. Het project is er op gericht om samen met de scholen op zoek te gaan naar een effectieve aanpak voor woordenschat, begrijpend luisteren en begrijpend lezen.
Dit tussentijds evaluatieverslag wil inzicht geven in de wijze waarop de 5 scholen die nu aan het project deelnemen samen met de betrokken schoolbegeleiders op dit moment druk aan de slag zijn uitwerking te geven aan deze taakstelling. Na enkele algemene hoofdstukken, is per school afzonderlijk een evaluatieverslag opgenomen. Daarna worden enkele algemene producten van het project Lees-Wijzer onder de loep genomen. Tenslotte worden enkele conclusies en aanbevelingen voor het vervolg van het project geschetst.
Besteladres:
HCO (Haags Centrum voor Onderwijsbegeleiding) / COA
Postbus 53509, 2505 AM Den Haag
tel: 070-4482828
fax: 070-4482829
e-mail: info@hco.nl
internet: www.hco.nl
Woordenschatontwikkeling: werkwijzen voor groep 1-4 van de basisschool
Marijke Kienstra
Nijmegen : Expertisecentrum Nederlands, 2003
334 p.: ills. Met kopieerbladen op cd-rom, met lit.opg., bijln., checklist voor
leerkrachten, basiswoorden.
ISBN 9077529012
Sign.: 19057; 3AB Kie woordenschat
Handvatten voor leerkrachten van groep 1 tot en met 4 om de woordenschatontwikkeling te stimuleren. Er is een balans nodig tussen aan de ene kant betekenisvolle taalactiviteiten en aan de andere kant instructie en woordenschatoefeningen. Twee doelen staan centraal: de verwerving van woordkennis en de verwerving van strategieën om woorden te leren.
Vier prototypen voor woordenschatontwikkeling komen aan de orde: basiswoordenschat, woorden leren met ontdekactiviteiten, woorden leren met boeken en verhalen, spelen met woorden. De prototypen bevatten werkwijzen waarmee leerkrachten de woordenschat kunnen stimuleren en leerkrachtvaardigheden die daarvoor nodig zijn. Daarnaast zijn vele praktijkvoorbeelden en praktische hulpmiddelen opgenomen, zoals een basiswoordenlijst, voorbereidingsformulieren en evaluatieformulieren.
Besteladres: www.lcowijzer.nl
Prijs: 50,00 (2004)
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties
