taalunieversum

Direct naar menu
U bent hier: taalunieversum » onderwijs »

Veelgestelde vragen over taalonderwijs

Vragen over onderwijs van en in het Nederlands

Taalgericht vakonderwijs in het voortgezet onderwijs - Achtergrondliteratuur

Literatuuroverzicht

Samengesteld door: Informatiecentrum Taal

 

Naar een taalgerichte vakles: draaiboek voor invoering van taalgericht vakonderwijs in Lwoo
Ankie Bakker, Angeliek van der Zanden, Myra Zweekhorst
Rotterdam : Centrum Educatieve Dienstverlening (CED), 2000
21 p. Met bijl.

Dit draaiboek is bedoeld voor scholen die het onderwijs in de zaakvakken volgens principes van taalgericht vakonderwijs willen vormgeven. Het draaiboek is een product van het project taalgericht vakonderwijs (TVO) in leerweg ondersteunend onderwijs (LWOO) uitgevoerd in opdracht van het procesmanagement voortgezet onderwijs. In het project heeft men zich gericht op het vak aardrijkskunde in de onderbouw van het vmbo. De voorbeelden in dit draaiboek zijn dan ook toegespitst op methoden aardrijkskunde en de specifieke problematiek die naar voren komt bij dit vak.

Het draaiboek gaat onder andere in op het volgende: de uitgangspunten van taalgericht vakonderwijs, hoe u taalgericht vakonderwijs kunt invoeren en hoe dat traject verloopt ; hoe komt een taalgerichte vakles tot stand. In de bijlagen vindt u instrumenten voor de analyse, de aanpak, de uitwerking en de observatie en evaluatie van de vakles. In het draaiboek staan twee methoden centraal: Geoscoop en Wereldwijs.

Besteladres:
CED-groep, afd. verkoop
Postbus 8639, 3009 AP Rotterdam
tel: 010-4071666
fax: 010-4202227
e-mail: az_verkoop@cedgroep.nl
internet: www.ced-groep.nl

Prijs: € 6,81 (2002)

 

Zelfstandig lezen bij de gammavakken in de tweede fase
F. Ogg, G. Elshout, T. van der Avert ...[et al.]
's-Hertogenbosch : VSLPC, 2000
31 p.: schema's, met kaarten

Leerlingen kunnen pas zelfstandig werken als zij voldoende taalvaardig zijn. Taalgericht vakonderwijs is daarbij een belangrijke steun. Het is een aanpak waarbij alle docenten zich bewust zijn van de taal waarin de vakinhoud wordt overgedragen. Het materiaal in deze brochure is bestemd voor leerlingen en docenten van de gammavakken. Het materiaal omvat onder andere een stappenplan, een observatiemodel voor de docent en een reflectiemodel voor de leerling.

De brochure biedt na een beschrijving van het belang van aandacht voor taalaanpak in de tweede fase, achtergrondinformatie voor vakdocenten. Het grootste gedeelte bevat de eigenlijke materialen en de beschrijving van de manier waarop ermee kan worden gewerkt. Verschillende scenario's worden geboden. Ten slotte wordt aandacht besteed aan de mogelijkheden van introductie en implementatie van het materiaal in de school.

Besteladres: KPC Groep, Afdeling Verkoop, Postbus 482, 5201 AL 's-Hertogenbosch
tel: 073 6247247
fax: 073 6247294
internet: www.kpcgroep.nl/publicaties

Prijs: € 5,67 (exclusief verzendkosten) (2002)

 

Taal in vakken: taalniveaus NT2 in het voortgezet onderwijs
R. Valk, K. Heesters
Lienden : Bureau Interculturele Evaluatie, 2001
98 p. : ill.

'Taal in vakken' beschrijft de Nederlandse taal die gebruikt wordt in het voortgezet onderwijs. Leerlingen moeten die taal beheersen om in het VO te kunnen functioneren. Het gaat nadrukkelijk niet alleen om taal in het vak Nederlands, maar juist ook om het taalgebruik in andere vakken: de taal die gebruikt wordt om vakinhoud over te dragen en die leerlingen nodig hebben om hun kennis te etaleren. Die taal is geschreven vanuit het perspectief van anderstaligen die het Nederlands aan het leren zijn, Nederlands als tweede taal dus. Deze taal wordt beschreven in termen van niveaus. 'Taal in vakken' presenteert hiermee de eerste niveau-indeling NT2 voor het voortgezet onderwijs.

Het boekje is bedoeld voor diegenen die interesse hebben in de rol van het Nederlands (als tweede taal) binnen het voortgezet onderwijs. Dat zijn docenten uit het 'reguliere' voortgezet onderwijs, die bijvoorbeeld hun taalgericht vakonderwijs meer handen en voeten willen geven, maar ook docenten van ISK-scholen, die willen weten of hun leerling voldoende Nederlands beheerst om te kunnen instromen in de bovenbouw HAVO.

Besteladres:
Bureau Interculturele Evaluatie (ICE)
Postbus 4, 4033 ZG Lienden
tel: 0344-603434
fax: 0344-604003
e-mail: ice@bureau-ice.nl
internet: www.bureau-ice.nl
Prijs: € 23,82 (2002)

 

Het Koffertje voor taalbeleid en taalgericht vakonderwijs
D. Ebbers ... [et.al.]
Amsterdam: Atlas OnderwijsAdviesGroep; Groningen: ETOC; Utrecht: Schooladviescentrum, 1999
Bevat: 7 katernen

Het Koffertje is een praktische verzameling scholingsmaterialen en leermiddelen die door diverse instellingen in het land in de afgelopen tien jaar speciaal zijn ontwikkeld voor taalbeleid en taalgericht vakonderwijs. Het Koffertje tracht een antwoord te geven op de vragen: wat is taalbeleid? en wat is taalgericht vakonderwijs? Het gaat in op de mogelijkheden tot ondersteuning bij de invoering van taalbeleid en leermiddelen. Het Koffertje bestaat uit een inleiding en 7 katernen: Leesaanpak; Woordaanpak; Samenwerkend leren; VUT-model; Structuur van de les; Vragen bij teksten; Observatie en coaching

Besproken in:

Besteladres:
Atlas Onderwijsadviesgroep
Baarsjesweg 224, 1058 AA Amsterdam
internet: www.atlasoag.nl
e-mail: info@atlasoag.nl

 

Als het moeilijk wordt, ga je denken
Maarten van der Burg ... [et.al.]
Utrecht : APS & Script Factory, 2000
videoband, duur 52 minuten

Lezen van vakteksten is een interactief proces tussen tekst, leerling en leraar. In twee voorbeeldlessen aan een meertalige brug- en een 3mavoklas leren docenten hoe dit in de klas op gang te brengen.

Besteladres:
Secretariaat Taal & Vak
tel: 030-2856715
e-mail: taalaanpak@aps.nl

Prijs: € 46,71 (incl. verzend e.a. kosten) (2001)

 

Heeft een kwal botten? Twee taalgerichte vaklessen aan LWOO-leerlingen
Script Factory
Utrecht : Script Factory & APS, 2001
video, tijdsduur 37 minuten

Heeft een kwal botten? is gemaakt in opdracht van het APS-project Taal & Vak. Taal & Vak begeleidt scholen bij het ontwikkelen en invoeren van taalbeleid en taalgericht vakonderwijs. Doelstelling is te komen tot succesvolle invoering op alle niveaus van de school: van het algemeen beleid tot in de klas. In twee opeenvolgende lessen laat de docent zien hoe je lwoo(leerwegondersteunend onderwijs)-leerlingen gericht kunt laten denken, praten, schrijven en lezen over een vakthema. Er is gekozen voor het thema Gewervelde en Ongewervelde dieren bij het vak biologie. De aanpak is zeker bruikbaar bij andere vakken.

Besteladres:
APS, afd. VODA
Postbus 85475, 3508 AL Utrecht, o.v.v.
bestelnummer 400.047

Prijs: € 40,50 incl. btw (2001)

 

Bronnenboek Taalgericht vakonderwijs : bundeling van resultaten van het project Implementatie Taalgericht Vakonderwijs ; voortgezet onderwijs
R. Bots ...[et.al.]
Enschede : SLO, 2001
228 p., met adressen, websites, lit.opg. en bijl.
ISBN 90-329-2081-2

Als afsluiting van het project Taalgericht Vakonderwijs zijn alle presentaties en themagroepen die gehouden zijn op de drie conferenties over Taalgericht Vakonderwijs (1999 tot en met 2001) gebundeld in deze publicatie. Het samenwerkingsverband is vanaf 30 november 2001 omgezet in het " Platform Taalgericht vakonderwijs"

Besproken in:

Besteladres:
SLO, afd. verkoop
Postbus 2041, 7500 CA Enschede
tel: 053-4840305
bestelnr.: AN 1.059.8277

Prijs: € 12,-  (2002)

 

Er zit meer in dan je denkt : handboek zorgleerlingen in de eerste opvang van het voortgezet onderwijs
J. de Maa, S. Kruidenier, M. Zweekhorst
Rotterdam : Partners, 2002
195 p. (STER-project), met bijl., index
ISBN 90-5819-160-5

Dit boek is bedoeld voor mensen die werkzaam zijn in de eerste opvang op scholen voor voortgezet onderwijs en dan met name de mensen die met zorgleerlingen werken. In het boek worden naast theoretische achtergronden juist ook veel praktische tips gegeven bij de thema's die behandeld worden. Er wordt veel aandacht besteed aan de wijze waarop voor deze leerlingen de lessen optimaal ingericht kunnen worden. Daarbij wordt veel aandacht besteed aan samenwerkend leren en taalgericht vakonderwijs.

Besproken in:

Besteladres:
CED-groep, uitgeverij Partners
Postbus 8639, 3009 AP Rotterdam
tel: 010-4071563
fax: 010-4071644
e-mail: partners@cedgroep.nl
internet: www.uitgeverijpartners.nl

Prijs: € 54,50 (2002)



Zonder skelet kun je niet keten : met taalgericht vakonderwijs taalbeleid invoeren op scholen voor voortgezet onderwijs
Elsbeth van der Laan en Theun Meestringa (red.) / Platform Taalgericht Vakonderwijs
Den Haag : Transferpunt Onderwijsachterstanden, 2004
86 p., met bronnen

Het eerste gedeelte bevat naast een theoretische uiteenzetting van wat taalgericht vakonderwijs inhoudt ook inzicht in het praktische handelen van een leraar die taalgericht vakonderwijs geeft, en van de activiteiten die de leerlingen daarbij ontplooien. Een belangrijk instrument hierbij is de observatielijst voor taalgerichte vaklessen. Het tweede gedeelte gaat in op de invoering van taalbeleid op school. Kernpunten hierbij zijn het zichtbaar maken van de concrete lespraktijk en de koppeling van taalbeleid aan de organisatieontwikkeling van de school.

Besteladres: www.lcowijzer.nl

Prijs: € 10,61 (2004)

 

Handboek taalgericht vakonderwijs
Maaike Hajer, Theun Meestringa
Bussum: Coutinho, 2004
227 p.: ills., met bijln., litopg., reg.
ISBN 9062834205

Aan de hand van praktische voorbeelden, aanwijzingen en lessuggesties wordt een overzicht gegeven van de manieren en methodes die er zijn om vakgericht taalonderwijs te gebruiken. In het eerste gedeelte komt het hoe en waarom van taalgericht vakonderwijs aan de orde. Het draait om context, taalsteun en interactie in de lessen. In het tweede deel worden suggesties en vuistregels gegeven waarmee docenten deze drie aspecten in hun werk kunnen opnemen. Het laatste gedeelte gaat in op het schoolbreed inzetten van taalgericht vakonderwijs.

Besteladres: Boekhandel

Prijs: € 23,-- (2004)

 

Voorbereidende modules sectorgerichte vaktaal - Een zorg minder!. - Bouw aan je vak!. - Administreren kun je leren!
Mariet Hattink, Saskia Klomps, Misja Demandt et.al. / CED-Groep - Het Projectbureau, VMBO Nieuw Rotterdam
Rotterdam : CED-Groep, 2004

Doel van deze methode is het beter toerusten van ISK leerlingen die willen doorstromen naar het 3e jaar VMBO. De achterstand op het gebied van sectorspecifieke vaktaalwoordenschat kan hiermee worden weggewerkt. De lesstof is zo ontwikkeld dat leraren zoveel mogelijk gewoon in gesprek zijn met de leerlingen. Hierbij is aandacht voor de alledaagse en vakspecifieke voorkennis van de leerlingen. Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van concreet materiaal. Tot nu toe zijn er drie leerlijnen ontwikkeld en geïmplementeerd: sector economie - administratie; sector techniek - bouwtechniek; sector zorg en welzijn - verzorging.

Besteladres:
CED-Groep
Postbus 8639, 3009 AP Rotterdam
Tel. 010 407 15 99
Internet: www.cedgroep.nl
E-mail: info@cedgroep.nl


Tijdschriftartikelen

Taalgericht vakonderwijs : de docent moet het doen!
Y. Meinema, M. Pulles
In: Les, jrg. 20 (2002) nr. 116 (april)
p. 23-25

De auteurs ondersteunen Groningse scholen bij de implementatie van taalgericht vakonderwijs. Onder het motto 'Elke school is anders' beschrijven ze uitwerkingen en aanpassingen van werkvormen TVO aan de hand van ervaringen op twee scholen.

 

Taalgericht vakonderwijs biedt efficiënt antwoord in de praktijk
Paula Bosch
In: Moer, (2003) nr. 3
p. 87-88

Informatie over taalgericht vakonderwijs en de wijze waarop docenten dat in dagelijkse lessen kunnen inzetten. Enkele termen, die verbonden zijn aan taalgericht vakonderwijs, worden toegelicht. Taalgerichte vaklessen in woord én daad : taalgericht vakonderwijs / K. Galema
In: Les, jrg. 20 (2002) nr. 118 (september)
p. 26-27

Artikel over het Bronnenboek Taalgericht Vakonderwijs. In dit boek is informatie te vinden over het vormgeven van taalgericht vakonderwijs (onderwijs waarin naast de vakdoelen, zoals het leren van aardrijkskundige begrippen, ook taaldoelen een expliciete rol krijgen).

 

Goed gereedschap? : Een Koffertje voor taalbeleid en taalgericht vakonderwijs
B. van Hilst, Th. Meestringa
In: Vernieuwing: tijdschrift voor onderwijs en opvoeding, jrg. 60 (2001) nr. 3/4 (maart/april)
p. 26-28

Recensie van Het Koffertje voor taalbeleid en taalgericht vakonderwijs, hierin is allerlei materiaal op dat gebied verzameld en geordend om leerkrachten op weg te helpen. De auteurs constateren dat deze verzameling de ordening van een klerenkoffer aan het eind van de vakantie heeft.

 

Taalgericht vakonderwijs op het Vader Rijncollege te Utrecht
C. Diemont, Y. de Jager-Struik
In: Moer, jrg. 32 (2000) nr. 4 (augustus)
p. 224-232

De auteurs zijn werkzaam op het Vader Rijncollege in Utrecht. Zij beschrijven hoe zij op hun school binnen het taalgericht vakonderwijs (tvo)-project leerlingen samenwerkend laten leren en lezen. In dit artikel voorbeelden van taalgerichte opdrachten en groepswerk bij biologie en verzorging. Verder informatie onder welke omstandigheden tvo op een school kan slagen.

 

Kringen in de vijver : de reikwijdte van taalgericht vakonderwijs
M. Hajer
In: Moer, jrg. 32 (2000) nr. 4 (augustus)
p. 277-282

De paraplu 'taalgericht vakonderwijs' omvat een variatie aan initiatieven, gericht op een effectievere didactiek in meertalige klassen. Van een beperkte, overzichtelijke aanpak van enkele didactische aspecten gaat het tvo over naar ingrijpender veranderingen van het onderwijs. Over deze wijdere kring van het tvo gaat dit artikel.

 

Taalgericht vakonderwijs : een nieuwe impuls voor taalbeleid
M. Hajer, Th. Meestringa, M. Miedema .
In: Levende Talen Tijdschrift, jrg. 1 (2000) nr. 1 (maart)
p. 34-43

In dit artikel wordt taalgericht vakonderwijs voorgesteld als nieuw perspectief van taalbeleid.

 

Over de invoering van Taalgericht vakonderwijs
Th. Meestringa .
In: Levende Talen Tijdschrift, jrg. 1 (2000) nr. 3 (oktober)
p. 20-30

Samen zoeken naar betere wegen en samen je kennis en vaardigheden vergroten, komen in dit artikel naar voren als nieuwe manieren voor de verdere uitwerking van taalbeleid door de invoering van Taalgericht Vakonderwijs.

 

Taalgericht vakonderwijs : een veelbelovende uitwerking van taalbeleid voor alle vakken
M. Hajer, Th. Meestringa, M. Miedema .
In: VONK, jrg. 31 (2001) nr. 2 (november/december)
p. 4-17

In dit artikel wordt vooral ingegaan op de initiatieven om vakleraren te betrekken bij de talige begeleiding van leerlingen in het voortgezet onderwijs. Toegelicht wordt Taalgericht vakonderwijs.

 

Doorlopende leerlijnen en taalgericht vakonderwijs
Sj. Kruidenier, J. Broere
In: Rotterdams Onderwijs Magazine, jrg. 24 (2002) nr. 10 (december)
p. 24-25

Artikel over doorstroming van leerlingen vanuit ISK naar regulier voortgezet onderwijs. Het niveau waaraan een leerling moet voldoen om door te kunnen stromen, wordt dan ook wel doorstroomprofiel genoemd. De eisen in een doorstroomprofiel liggen op het gebied van taaltaken,  sociale en communicatieve vaardigheden en studie-werkhouding. Verder in dit artikel tien tips voor taalgericht vakonderwijs.

 

Een stevig menu, maar voedzaam : ingrediënten voor taalonderwijs in het vmbo
Kees Broekhof .
In: Didactief, jrg. 33 (2003) nr.10 (december)
p. 20-23

Veel vmbo'ers kampen met taalproblemen. Scholen nemen dan ook allerlei maatregelen om de taalvaardigheid van hun leerlingen te verbeteren. Maar het is de vraag of alle facetten van taal wel voldoende aandacht krijgen. Naast het zogenoemde taalgericht vakonderwijs verdient ook vrij lezen een vaste plek in het onderwijsprogramma.

 

Taalgericht vakonderwijs: taalgericht vakonderwijs biedt efficiënt antwoord in de praktijk
Paula Bosch
In: Moer, jrg. 35 (2003), nr.3 (nov)
p. 87-88

In dit artikel gaat het om taalgericht vakonderwijs (TVO) en de manier waarop docenten dat in dagelijkse lessen kunnen inzetten. tevens zullen enkele termen, die verbonden zijn aan TVO toegelicht worden.

 

Je weet toch wel, gewoon een steekproef...: taalgericht vakonderwijs bij wiskunde
Moniek Sanders
In: Les, jrg. 22 (2004) nr. 130 (sept.)
p.28-29

Als vierdejaars student wiskunde aan de lerarenopleiding EFA in Amsterdam, koos Irfan Younis het keuzevak taalbeleid. Hij verdiepte zich in taalbeleid en taalgericht vakonderwijs en ontwikkelde een aantal praktische voorbeelden van taalgerichte wiskundelessen. Aan het eind van zijn ontdekkingstocht vraagt hij zich af waarom taalbeleid niet al in een veel eerder leerjaar van de lerarenopleiding gekozen kan worden. Taalgericht vakonderwijs zou in zijn visie op elke school en in elk vak gebruikt moeten worden.

© Nederlandse Taalunie, 2000-2008 alle rechten voorbehouden
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties