Naar een samenhangend taalbeleid voor het Nederlands vanuit Europees perspectief

Een werkgroep van de Raad voor de Nederlandse Taal en Letteren heeft het rapport Naar een samenhangend taalbeleid voor het Nederlands vanuit Europees perspectief voorbereid. Het rapport bevat een groot aantal bouwstenen voor een samenhangend beleid voor de Nederlandse taal in Europees perspectief.

Nederland en Vlaanderen maken deel uit van een Europa dat op weg is naar een steeds grotere politieke en sociaal-economische eenheid, waarin binnengrenzen wegvallen en waarin van burgers en organisaties een steeds grotere mobiliteit wordt verwacht. Deze veranderende omgeving stelt ook eisen aan het taalbeleid dat voor de Nederlandse taal moet worden gevoerd. Dat beleid kan slechts effectief zijn als het een expliciet internationale, Europese dimensie heeft. Dat beleid moet gericht zijn op behoud en versterking van de communicatieve functies van het Nederlands in het maatschappelijk en intermenselijk verkeer.

Tegen deze achtergrond besloot de Raad medio 2000 een advies voor te bereiden over het Taaluniebeleid voor het Nederlands in Europa. Met dit doel werd een ad-hoc werkgroep ingesteld, bestaande uit vier raadsleden en vier externe leden. De heer R. Smeets, wetenschappelijk medewerker van de Rijksuniversiteit Leiden, schreef het rapport. Tijdens de beraadslagingen van de werkgroep bleek dat een 'Europees' taalbeleid niet los te zien is van aspecten van taalbeleid binnen het taalgebied en dat er ook een relatie is met taalbeleid buiten Europa, waardoor het bereik van het rapport breder is geworden dan alleen 'Europees taalbeleid'.

De Raad heeft het rapport ten gronde besproken in zijn plenaire vergadering en heeft besloten het integraal over te nemen. Hij adviseert om de implementatie ervan te plaatsen in het kader van het Meerjarenbeleidsplan 2003-2007 van de Taalunie. Daarnaast heeft de Raad in zijn vergadering een keuze gemaakt van aanbevelingen die met prioriteit uitgevoerd zouden moeten worden.

Tegen de achtergrond van het belang dat de Raad hecht aan de opvolging van het Taalunieverdrag heeft de eerste aanbeveling van het rapport voor de Raad de hoogste prioriteit:

(1) Dat de Nederlandse Taalunie bevordert dat de Vlaamse en Nederlandse overheden handelen in overeenstemming met artikel vier van het Verdrag inzake de Nederlandse Taalunie dat hen verplicht tot het voeren van een gemeenschappelijk beleid onder meer met betrekking tot de Nederlandse taal en letteren in internationaal verband.

Gezien het Europese beleidsperspectief van waaruit het rapport tot stand is gekomen geeft de Raad ook prioriteit aan de aanbevelingen 10 en 11, gericht op het beleid inzake talenregimes met, binnen en tussen instellingen van de EU:

(10) dat de Taalunie bevordert dat er toegezien wordt op de naleving van bestaande regelingen die stellen dat daar waar de burgers direct met hun Europese afgevaardigden en met de Europese instellingen te maken hebben, alle officiële talen ook metterdaad werktalen dienen te zijn - ongeacht de kosten.

(11) dat de Taalunie bevordert dat voor het onderwerp werktalen binnen en tussen de instellingen van de Europese Unie in samenwerking met instellingen die de belangen behartigen van andere taalgebieden van de EU, gestreefd wordt naar een pragmatische en ideologisch onbeladen oplossing, die bij voorkeur te bereiken is via een politiek van laissez-faire, oftewel the policy not to have a policy, in combinatie met diligent flankerend beleid

en de aanbevelingen 20 en 21, gericht op Europees taalbeleid in meer algemene zin:

(20) dat de Taalunie bevordert dat politici uit de Nederlandstalige gebieden ernaar streven dat het onderwerp taal en communicatie uitgebreider op de politieke agenda van de EU komt. Er valt te denken aan een taalparagraaf naast de sinds het Verdrag van Maastricht bestaande cultuurparagraaf.

(21) dat de Taalunie er via de geëigende kanalen op aandringt dat Europese instellingen bij hun bevordering van meertaligheid van de burgers ook uitgaan van de belangen en mogelijkheden van de tientallen miljoenen veelal meertalige burgers van Europa die een andere dan een dominante taal van een van de lidstaten als eerste taal hebben.

In verband met de actuele veranderingen in het hoger onderwijs waar op dit moment de discussie wordt gevoerd over de vraag welke talen in de nieuwe bachelor-masterstructuur als voertaal kunnen worden gebruikt hecht de Raad grote waarde aan aanbeveling 7.

(7) dat de Taalunie er bij de betrokken overheden op aandringt dat het Nederlands in principe de voertaal is bij alle bachelor-opleidingen aan de instellingen van hoger onderwijs binnen het primair Nederlandstalige gebied; uitzonderingen dienen niet dan beperkt mogelijk te zijn en in protocollen te worden vastgelegd; en dat de Taalunie er op aandringt dat master-opleidingen die inhoudelijk de Lage Landen raken en/of die voorbereiden op beroepen die een sterke mate van contact met Nederlandstalige burgers inhouden in elk geval volledig in het Nederlands gegeven worden.

Tot slot merkt de Raad op dat er op een aantal plaatsen in het rapport, ook zonder dat dit tot concrete aanbevelingen heeft geleid, sprake is van het initiëren van samenwerkingsverbanden op het gebied van taalbeleid. De Raad beveelt aan hier serieus werk van te maken, niet alleen waar het gaat om zuiver Europese samenwerking maar ook waar het gaat om de, gelijkwaardige, relatie tussen de Taalunie en relevante organen op de Nederlandse Antillen en Aruba enerzijds en Suriname, Indonesië en Zuid-Afrika anderzijds.

De Raad hoopt met dit advies een substantiële bijdrage te leveren aan het meerjarenbeleid van de Nederlandse Taalunie voor de komende beleidsperiode.

Referentie
Auteur(s): 
Smeets, R.
Publicatiejaar: 
2001
Uitgever: 
Nederlandse Taalunie
Plaats: 
Den Haag
Totaal aantal pagina's: 
72
Downloads
Bestelinformatie
Kunnen exemplaren aangevraagd worden bij de Taalunie: 
nee
Links
5 maart 2013

Aanvraagformulier

Met onderstaand formulier kan u een papieren exemplaar aanvragen van verschillende publicaties van de Nederlandse Taalunie. In het selectieveld bovenaan ziet u welke publicaties nog in papieren vorm beschikbaar zijn. Alle Taalunie-publicaties kunnen steeds via deze website gedownload worden.